# Bảo hiểm xã hội của người Việt làm việc ở nước ngoài và hiệp định song phương

URL: https://brief.openyuri.com/guides/bao-hiem-xa-hoi-nguoi-lao-dong-o-nuoc-ngoai/
Cập nhật: 2026-10-14

Đóng bảo hiểm xã hội khi làm việc ở nước ngoài: các nhánh bảo hiểm, hiệp định Việt Nam - Hàn Quốc, giấy xác nhận đóng bảo hiểm và cách tránh đóng trùng hai lần.

### Bảo hiểm xã hội ở nước sở tại gồm những nhánh nào

Bảo hiểm xã hội là khoản đóng góp bắt buộc gắn với việc làm, do cả người lao động và chủ sử dụng lao động cùng đóng, và được tách khỏi thuế thu nhập. Đây là khoản tiền tạo quyền lợi dài hạn cho bạn, không phải là một loại phí hành chính mất đi.

Tùy nước, hệ thống này có thể gồm nhiều nhánh khác nhau: bảo hiểm hưu trí, trợ cấp tử tuất, trợ cấp mất sức lao động, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động và cả trợ cấp gia đình hoặc bảo hiểm chăm sóc dài hạn. Tên gọi và mức đóng rất khác nhau, nhưng nguyên tắc cốt lõi là thời gian đóng góp càng dài thì quyền lợi càng cao.

Điểm quan trọng với người Việt ở nước ngoài là các quyền lợi này thường không tự động chuyển về Việt Nam. Muốn giữ và nhận được, bạn phải hiểu hệ thống của nước sở tại và biết cách yêu cầu khi đủ điều kiện.

### Bạn phải đóng bảo hiểm ở nước nào khi làm việc ở nước ngoài

Nguyên tắc phổ biến là đóng bảo hiểm tại nước nơi bạn thực sự làm việc, kể cả khi bạn làm cho một công ty đặt trụ sở ở nước khác. Điều này có nghĩa khi sang một nước mới làm việc dài hạn, bạn thường thuộc hệ thống bảo hiểm của nước đó và không thể tự chọn đóng ở Việt Nam để thay thế.

Ngoại lệ quen thuộc là trường hợp được cử đi công tác hoặc làm việc tạm thời. Nếu bạn được đơn vị ở nước cũ cử sang làm việc có thời hạn, và giữa hai nước có thỏa thuận hoặc quy định cho phép, bạn có thể tiếp tục đóng ở hệ thống cũ trong một thời gian giới hạn.

Khi không có thỏa thuận giữa hai nước, bạn có thể buộc phải đóng ở nước nơi làm việc, trong khi vẫn phải xử lý khoản đã đóng ở nước trước theo quy định riêng của nước đó. Đây chính là tình huống mà các hiệp định bảo hiểm xã hội song phương được ký kết để giải quyết.

### Hiệp định bảo hiểm xã hội Việt Nam - Hàn Quốc

Đây là hiệp định bảo hiểm xã hội song phương đầu tiên của Việt Nam. Theo thông tin công bố của hai cơ quan bảo hiểm, hiệp định được ký ngày 14 tháng 12 năm 2021, Việt Nam hoàn tất các bước phê duyệt và thống nhất kế hoạch triển khai trong năm 2023, và hiệp định có hiệu lực từ tháng 1 năm 2024.

Về phạm vi, hiệp định tập trung vào quyền lợi hưu trí và trợ cấp tử tuất. Hai nước thống nhất nguyên tắc mỗi hệ thống chỉ trả cho phần thời gian đóng góp của mình, đồng thời cho phép cộng dồn thời gian đóng góp ở cả hai nước để xét điều kiện hưởng. Nhờ đó, người lao động không bị mất quyền lợi chỉ vì thời gian làm việc bị chia đôi giữa hai nước.

Với người được cử đi làm việc tạm thời, hiệp định cho phép tiếp tục đóng ở hệ thống nước cũ trong thời hạn không quá năm năm, có thể gia hạn thêm ba năm trong trường hợp cụ thể. Người lao động tại nước sở tại cũng có thể được miễn đóng trùng trong một khoảng thời gian, tùy điều kiện của hiệp định.

Điều kiện thực hiện là bạn phải xin giấy chứng nhận đang đóng bảo hiểm ở nước cũ và nộp cho cơ quan bảo hiểm nước nơi bạn đến làm việc. Cơ quan bảo hiểm xã hội Việt Nam cấp giấy này cho người đi từ Việt Nam, còn cơ quan hưu trí quốc gia Hàn Quốc cấp cho người đi từ Hàn Quốc.

- Ký ngày 14 tháng 12 năm 2021, có hiệu lực từ tháng 1 năm 2024.

- Là hiệp định bảo hiểm xã hội song phương đầu tiên của Việt Nam.

- Bao gồm quyền lợi hưu trí và trợ cấp tử tuất.

- Cho phép cộng dồn thời gian đóng góp ở cả hai nước để xét điều kiện hưởng.

- Người được cử đi làm việc tạm thời được tiếp tục đóng ở hệ thống nước cũ tối đa năm năm, có thể gia hạn thêm ba năm.

- Cần giấy chứng nhận đang đóng bảo hiểm do cơ quan bảo hiểm nước cũ cấp.

### Chưa có hiệp định với Đức, Nhật Bản và nhiều nước khác thì sao

Ngoài Hàn Quốc, Việt Nam chưa có hiệp định bảo hiểm xã hội song phương với nhiều nước, trong đó có Đức và Nhật Bản. Đây là điểm cần lưu ý vì cơ chế điều phối của Liên minh Châu Âu, vốn cho phép cộng dồn thời gian đóng góp giữa các nước thành viên, không áp dụng cho thời gian đóng góp tại Việt Nam.

Với Đức, cơ quan hưu trí liên bang nêu rõ nguyên tắc chỉ cộng dồn thời gian đóng góp với các nước trong Liên minh Châu Âu, Khu vực Kinh tế Châu Âu, Thụy Sĩ hoặc các nước có hiệp định. Thời gian làm việc tại Việt Nam vì vậy không được tính vào thời gian chờ để hưởng lương hưu Đức, và bạn thường phải đủ điều kiện riêng ở từng hệ thống.

Với Nhật Bản, cơ quan hưu trí Nhật Bản đã ký hiệp định với 24 quốc gia, trong đó không có Việt Nam. Điều này không có nghĩa bạn mất tiền đã đóng: bạn vẫn có thể tích lũy đủ thời gian để hưởng lương hưu Nhật Bản, hoặc xin khoản rút một lần khi rời Nhật Bản nếu đáp ứng điều kiện.

Kết luận thực tế là khi hai nước không có hiệp định, hãy giả định bạn phải tự đủ điều kiện ở mỗi hệ thống và không được cộng dồn thời gian. Cách xử lý hợp lý là đóng đủ và liên tục ở nước đang làm việc, đồng thời giữ đầy đủ chứng từ cho từng giai đoạn.

### Khi làm việc tại Việt Nam và khi quay về

Theo Nghị định 143/2018/NĐ-CP, người nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo giấy phép lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với chế độ hưu trí và tử tuất. Quy định này cũng nêu các trường hợp không thuộc diện đóng, chẳng hạn người được cử đi làm việc tạm thời theo thỏa thuận giữa hai nước.

Với người Việt quay về nước sau nhiều năm làm việc ở nước ngoài, thời gian đóng góp ở nước ngoài nói chung không được chuyển thành thời gian đóng bảo hiểm xã hội Việt Nam nếu không có hiệp định. Bạn có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện khi thuộc diện phù hợp, hoặc đóng bắt buộc nếu đi làm cho đơn vị tại Việt Nam, để tích lũy thời gian hưởng lương hưu.

Nếu bạn đã đóng đủ điều kiện ở nước ngoài, quyền lợi đó vẫn thuộc về bạn kể cả khi bạn đã về Việt Nam. Việc quan trọng là lưu trữ hồ sơ đóng góp và biết đầu mối liên hệ của cơ quan bảo hiểm nước sở tại để yêu cầu khi đến tuổi.

### Giấy tờ và việc cần làm để không mất quyền lợi

Sai lầm phổ biến nhất là không lưu giữ chứng từ. Khi bạn chuyển việc, chuyển nước hoặc về Việt Nam, các giấy tờ này là bằng chứng duy nhất về thời gian đóng góp, và việc xin lại từ cơ quan bảo hiểm nước ngoài từ xa thường mất nhiều thời gian.

Bạn nên kiểm tra định kỳ sổ đóng góp của mình trên cổng thông tin của cơ quan bảo hiểm nước sở tại, cập nhật địa chỉ và thông tin liên hệ mỗi khi chuyển chỗ ở, và xử lý ngay các sai lệch như thiếu tháng đóng hoặc sai mức thu nhập. Nếu bạn thuộc diện được miễn đóng trùng theo hiệp định, hãy xin giấy chứng nhận trước khi bắt đầu công việc mới.

- Lưu hợp đồng lao động, phiếu lương và giấy xác nhận đóng bảo hiểm của từng giai đoạn.

- Xin giấy chứng nhận đang đóng bảo hiểm khi được cử đi làm việc tạm thời ở nước khác.

- Kiểm tra sổ đóng góp định kỳ và phản hồi ngay khi phát hiện sai lệch.

- Cập nhật địa chỉ và thông tin liên hệ với cơ quan bảo hiểm sau mỗi lần chuyển chỗ ở.

- Trước khi rời nước sở tại, hỏi rõ điều kiện nhận lương hưu hoặc khoản rút một lần.

- Giữ hồ sơ an toàn và ghi lại đầu mối liên hệ để dùng khi đến tuổi hưởng quyền lợi.

### Các bài liên quan

Bảo hiểm xã hội chỉ là một phần quyền lợi khi bạn sống và làm việc dài hạn ở nước ngoài. Các chủ đề sau sẽ giúp bạn nhìn đầy đủ hơn:

- Lương hưu của người Việt ở nước ngoài: số năm đóng góp, cách nhận và chuyển.

- Bảo hiểm y tế cho người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài.

- Khai thuế thu nhập cá nhân khi sống và làm việc lâu dài ở nước ngoài.

- Hợp đồng lao động và quyền lợi của người lao động Việt Nam ở nước ngoài.

- Khiếu nại khi xảy ra tranh chấp lao động ở nước ngoài.

- Chuyển tiền quốc tế và gửi tiền về Việt Nam khi làm việc ở nước ngoài.

**Hỏi: Làm việc ở nước ngoài có phải đóng bảo hiểm xã hội hai lần không?**
Đáp: Có thể xảy ra nếu hai nước không có hiệp định bảo hiểm xã hội và bạn vẫn bị coi là thuộc hệ thống của nước cũ. Khi hai nước có hiệp định, bạn thường chỉ đóng ở một hệ thống, và người được cử đi làm việc tạm thời có thể tiếp tục đóng ở nước cũ trong thời hạn giới hạn. Bạn cần xin giấy chứng nhận đang đóng bảo hiểm và nộp cho cơ quan bảo hiểm nước nơi bạn đến làm việc.

**Hỏi: Hiệp định bảo hiểm xã hội Việt Nam - Hàn Quốc gồm những chế độ nào?**
Đáp: Theo thông tin công bố của hai cơ quan bảo hiểm, hiệp định được ký ngày 14 tháng 12 năm 2021, có hiệu lực từ tháng 1 năm 2024 và tập trung vào quyền lợi hưu trí cùng trợ cấp tử tuất. Hiệp định cho phép cộng dồn thời gian đóng góp ở cả hai nước để xét điều kiện hưởng, mỗi nước trả phần theo thời gian đóng góp của mình.

**Hỏi: Giấy xác nhận đang đóng bảo hiểm là gì và xin ở đâu?**
Đáp: Đây là giấy do cơ quan bảo hiểm nước bạn đang đóng cấp, xác nhận bạn tiếp tục thuộc hệ thống đó trong thời gian làm việc ở nước khác. Với người đi từ Việt Nam, giấy do cơ quan bảo hiểm xã hội Việt Nam cấp; với người đi từ Hàn Quốc, giấy do cơ quan hưu trí quốc gia Hàn Quốc cấp. Bạn nộp giấy này cho cơ quan bảo hiểm nước nơi bạn đến để được miễn đóng trùng.

**Hỏi: Thời gian đóng bảo hiểm ở Nhật Bản có được cộng vào bảo hiểm xã hội Việt Nam không?**
Đáp: Hiện chưa có hiệp định bảo hiểm xã hội giữa Việt Nam và Nhật Bản, nên thời gian đóng góp ở Nhật Bản nói chung không được cộng vào hệ thống Việt Nam. Ngược lại, cơ quan hưu trí Nhật Bản cũng có danh sách các nước có hiệp định và Việt Nam không nằm trong danh sách đó. Bạn nên tích lũy đủ điều kiện ở mỗi hệ thống riêng và giữ đầy đủ chứng từ.

**Hỏi: Rời nước sở tại thì có lấy lại được tiền đã đóng không?**
Đáp: Tùy nước. Một số nước cho phép rút một lần khi người lao động nước ngoài rời đi và đáp ứng điều kiện về số tháng đóng góp và thời hạn nộp hồ sơ, như trường hợp Nhật Bản. Một số nước khác lại chỉ trả lương hưu khi đến tuổi, đặc biệt khi đã có hiệp định với Việt Nam hoặc khi bạn đã đủ điều kiện hưởng lương hưu. Bạn nên hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm nước sở tại trước khi rời đi.

Nguồn:
- Cơ quan Hưu trí Quốc gia Hàn Quốc (NPS) - Hiệp định bảo hiểm xã hội Hàn Quốc - Việt Nam: https://www.nps.or.kr/eng/soclsecuagre/ctrtcny/getOHAI0025M0.do?div=38&menuId=MN24001429
- Cơ quan Hưu trí Quốc gia Hàn Quốc (NPS) - Tổng quan về các hiệp định bảo hiểm xã hội: https://www.nps.or.kr/eng/soclsecuagre/overview/getOHAI0021M0.do
- Bảo hiểm xã hội Việt Nam - Thông tin về hiệp định bảo hiểm xã hội với Hàn Quốc: https://vss.gov.vn/english/news/Pages/vietnam-social-security.aspx?CateID=0&ItemID=11055
- Bảo hiểm hưu trí liên bang Đức - Hợp tác quốc tế và cộng dồn thời gian đóng góp: https://www.deutsche-rentenversicherung.de/DRV/EN/International/international_index.html
- Cơ quan Hưu trí Nhật Bản - Tình trạng các hiệp định bảo hiểm xã hội đang có hiệu lực: https://www.nenkin.go.jp/international/english/agreement/status.html
- Chính phủ Việt Nam - Nghị định 143/2018/NĐ-CP về bảo hiểm xã hội bắt buộc với người nước ngoài làm việc tại Việt Nam: https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=195056