Đi lao động Nhật vs Đài Loan: nên chọn nước nào?
Quy trình từ Việt Nam khác nhau ở đâu?
Với Nhật Bản, một suất đi hợp pháp đi qua hai tầng: phía Việt Nam là doanh nghiệp phái cử được cấp phép, phía Nhật Bản là nghiệp đoàn quản lý và công ty tiếp nhận. Nghiệp đoàn lập kế hoạch thực tập và xin chấp thuận của OTIT, sau đó công ty tiếp nhận xin Giấy chứng nhận tư cách lưu trú tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh; có giấy này bạn mới xin được visa. Bạn có thể tra cứu danh sách doanh nghiệp dịch vụ được cấp phép do cơ quan quản lý lao động ngoài nước công bố.
Với Đài Loan, có hai kênh chính thức: tuyển trực tiếp qua Trung tâm Lao động ngoài nước, hoặc qua doanh nghiệp dịch vụ được cấp phép. Quy trình điển hình gồm đăng ký dự tuyển, sơ tuyển, thi tuyển và phỏng vấn với chủ sử dụng lao động, ký hợp đồng, khám sức khỏe, học giáo dục định hướng, xin visa và xuất cảnh. Một số đơn hàng đăng tuyển trực tiếp của Trung tâm Lao động ngoài nước có chi phí rất thấp, thậm chí miễn phí.
Chi phí hợp pháp và trần luật định
Trước khi tính tới các khoản ở nước ngoài, cần nắm mức trần mà pháp luật Việt Nam về lao động đi làm việc ở nước ngoài đặt ra. Mức trần đó giới hạn tiền dịch vụ doanh nghiệp phái cử được thu: tối đa một tháng lương theo hợp đồng cho mỗi 12 tháng làm việc, và không quá ba tháng lương nếu hợp đồng dài từ 36 tháng trở lên. Đây là mức chung, không phân biệt bạn đi Nhật hay Đài Loan.
Khác với mức trần chung của Việt Nam, chi phí tại nước đến do mỗi nước tự quy định. Đài Loan cho người lao động trả phí môi giới theo tháng với mức giảm dần: 1.800 Đài tệ ở năm đầu, 1.700 Đài tệ ở năm thứ hai và 1.500 Đài tệ từ năm thứ ba. Nhật Bản không áp một mức phí môi giới chung mà tùy kênh tuyển: chẳng hạn chương trình IM Japan thu các khoản quỹ hỗ trợ việc làm, học phí tiếng Nhật và giáo dục định hướng, dự kiến khoảng 28 đến 38 triệu đồng, và theo công bố thì ngoài các khoản đó người lao động không phải nộp thêm.
- Trần Việt Nam: tối đa 1 tháng lương cho mỗi 12 tháng làm việc; hợp đồng từ 36 tháng tối đa 3 tháng lương.
- Đài Loan: phí môi giới theo tháng giảm dần còn 1.800 / 1.700 / 1.500 Đài tệ ở năm 1 / 2 / 3 trở đi.
- Nhật Bản: không có mức chung; ví dụ IM Japan khoảng 28 - 38 triệu đồng cho các khoản COLAB thu.
Điều kiện và ngưỡng tiếng
Với Nhật Bản, người đi diện kỹ năng đặc định phải đỗ một trong hai kỳ thi tiếng Nhật — JFT-Basic hoặc JLPT từ N4 trở lên — cùng kỳ thi kỹ năng của lĩnh vực. Với thực tập kỹ thuật, bạn học tiếng Nhật trong khóa đào tạo trước xuất cảnh do đơn vị phái cử tổ chức. Ngưỡng tiếng của Nhật Bản khá linh hoạt về lĩnh vực nhưng đòi hỏi thời gian học dài hơn.
Với Đài Loan, điều kiện tập trung vào sức khỏe và yêu cầu của chủ sử dụng lao động hơn là một kỳ thi tiếng bắt buộc chung. Bù lại, một số đơn hàng có bài kiểm tra viết đơn giản, kiểm tra thể lực và phỏng vấn với đại diện công ty. Vì vậy người ít có điều kiện học ngoại ngữ thường thấy Đài Loan dễ tiếp cận hơn ở bước đầu.
Thu nhập và lương tối thiểu
Ở Đài Loan, nhóm sản xuất chế tạo, xây dựng, nông nghiệp và hộ lý tại cơ sở thuộc đối tượng áp dụng Luật Tiêu chuẩn lao động, nên được hưởng mức lương tối thiểu theo luật là 29.500 Đài tệ mỗi tháng và 196 Đài tệ mỗi giờ từ ngày 01/01/2026. Hộ lý gia đình và giúp việc gia đình không thuộc phạm vi luật này và hưởng mức sàn riêng 20.000 Đài tệ mỗi tháng.
Ở Nhật Bản, lương tính theo mức tối thiểu vùng do Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi quy định cho từng tỉnh, nên cùng một công việc ở các tỉnh khác nhau có thể chênh lệch. Làm thêm giờ được trả hệ số cao hơn: khoảng 1,25 lần cho giờ ngoài quy định luật định, 1,35 lần cho ngày nghỉ theo luật và 1,25 lần cho khung giờ đêm. Thuế và bảo hiểm được khấu trừ từ lương.
- Đài Loan: lương tối thiểu 29.500 Đài tệ/tháng (196 Đài tệ/giờ) từ 01/01/2026 với nhóm trong Luật Tiêu chuẩn lao động.
- Đài Loan: hộ lý gia đình và giúp việc gia đình hưởng mức sàn riêng 20.000 Đài tệ/tháng.
- Nhật Bản: lương theo tối thiểu vùng từng tỉnh; làm thêm hệ số 1,25 - 1,35 lần.
Thời hạn hợp đồng và ở lại lâu dài
Bên phía Nhật Bản, một suất thực tập kỹ thuật thường kéo dài 3 năm, và có thể lên tới 5 năm nếu nghiệp đoàn lẫn công ty tiếp nhận đạt tiêu chuẩn loại ưu. Để ở lại lâu dài, người lao động phải chuyển sang kỹ năng đặc định số 2 — diện không giới hạn số năm lưu trú và cho phép đưa gia đình sang — nhưng đòi hỏi đỗ một kỳ thi riêng và chỉ mở ở một số lĩnh vực. Đáng chú ý, từ ngày 01/4/2027, chế độ thực tập kỹ thuật sẽ được thay bằng mô hình mới mang tên Ikusei Rōdō.
Ở Đài Loan, thời gian làm việc có giới hạn chung tối đa 12 năm, riêng hộ lý gia đình tối đa 14 năm. Từ năm 2022, chương trình giữ chân nhân lực cho phép người làm việc liên tục trên 6 năm và đạt điều kiện chuyển sang diện lao động kỹ thuật tầm trung; diện này không giới hạn số năm làm việc, và sau 5 năm làm việc tầm trung có thể xin quyền thường trú.
Quyền lợi, bảo hiểm và kênh hỗ trợ
Người đi thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản tham gia ba loại bảo hiểm gồm tai nạn lao động, thất nghiệp và sức khỏe. Pháp luật Nhật Bản nghiêm cấm hành vi giữ hộ chiếu hay thẻ cư trú của người lao động, đồng thời cấm thỏa thuận trước các khoản tiền phạt hoặc bồi thường ấn định. Nếu phát sinh vấn đề, OTIT là kênh tư vấn có tiếng Việt, còn khi còn ở Việt Nam bạn liên hệ Trung tâm Lao động ngoài nước.
Ở Đài Loan, ba loại bảo hiểm liên quan gồm bảo hiểm y tế quốc gia, bảo hiểm tai nạn nghề nghiệp và bảo hiểm lao động với tỷ lệ đóng góp theo quy định. Khi gặp vấn đề về lương, điều kiện làm việc hoặc bị giữ giấy tờ, người lao động có thể gọi đường dây nóng 1955 của cơ quan lao động Đài Loan, hoạt động 24/7 và có hỗ trợ tiếng Việt.
Ưu điểm và nhược điểm của từng nước
Về Nhật Bản, điểm mạnh là số ngành nghề đa dạng, thu nhập tăng thêm nhờ làm thêm theo hệ số, con đường ở lại dài hạn qua kỹ năng đặc định số 2, và kênh hỗ trợ tiếng Việt sẵn có. Điểm cần cân nhắc là chi phí ban đầu có thể cao hơn, thời gian học tiếng Nhật kéo dài, và việc thực tập kỹ thuật sẽ đổi chế độ từ 01/4/2027.
Đi Đài Loan, ưu điểm: chi phí ban đầu thấp, có đơn tuyển trực tiếp miễn phí; gần Việt Nam, chi phí đi lại thấp; có diện kỹ thuật tầm trung không giới hạn số năm và có thể dẫn tới thường trú. Đi Đài Loan, nhược điểm: phổ biến phải qua doanh nghiệp dịch vụ và công ty môi giới; quyền lợi khác nhau giữa nhóm áp dụng và không áp dụng Luật Tiêu chuẩn lao động.
Nên chọn đi Nhật nếu... / Nên chọn đi Đài Loan nếu...
Nghiêng về Nhật Bản nếu bạn thích sự đa dạng: nhiều nhóm ngành để chọn, có thêm thu nhập nhờ làm thêm theo hệ số lương, và một con đường dài hạn rõ ràng qua kỹ năng đặc định số 2 để ở lại cùng gia đình. Đổi lại, bạn cần chuẩn bị tài chính ban đầu cao hơn và chấp nhận học tiếng Nhật lâu hơn.
Chọn Đài Loan nếu bạn muốn chi phí ban đầu thấp, ưu tiên một điểm đến gần Việt Nam, và nhắm tới lộ trình ở lại dài hạn qua diện kỹ thuật tầm trung. Đài Loan cũng hợp với người muốn có cơ chế đổi chủ sử dụng khi doanh nghiệp gặp vấn đề.
Dù chọn hướng nào, kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào kỳ thi chính thức và quyết định tuyển dụng của doanh nghiệp. Không có trang thông tin nào, kể cả trang này, có thể hứa chắc bạn sẽ trúng tuyển.
Cảnh giác môi giới bất hợp pháp
Nguyên tắc chung cho cả hai điểm đến: mọi khoản thu phải được ghi rõ trong hợp đồng trước khi bạn nộp tiền, và bạn nên giữ biên lai đầy đủ. Đừng nộp tiền cho cá nhân tự xưng cò hoặc trung tâm không có giấy phép, và không ký giấy tờ để trắng.
Với Nhật Bản, hãy kiểm tra đơn vị phái cử trong danh sách được cấp phép và đối chiếu hợp đồng; luật Nhật Bản cấm giữ hộ chiếu, thẻ cư trú và cấm thỏa thuận tiền phạt ấn định trước. Với Đài Loan, hãy đối chiếu các khoản thu với trần luật định phía Việt Nam và phía Đài Loan; khi đã sang Đài Loan, gọi ngay 1955 nếu bị nợ lương, đối xử không đúng hoặc bị giữ giấy tờ.
- Kiểm tra doanh nghiệp phái cử trong danh sách được cấp phép trước khi ký kết.
- Yêu cầu bảng kê đầy đủ mọi khoản thu và đối chiếu với trần luật định.
- Giữ hợp đồng và biên lai làm bằng chứng để khiếu nại nếu bị thu quá quy định.
Tóm tắt nhanh: Đi lao động Nhật vs Đài Loan
| Tiêu chí | Nhật Bản | Đài Loan |
|---|---|---|
| Quy trình phía Việt Nam | Qua doanh nghiệp phái cử được cấp phép và nghiệp đoàn phía Nhật | Qua Trung tâm Lao động ngoài nước hoặc doanh nghiệp dịch vụ được cấp phép |
| Chi phí | Ví dụ chương trình IM Japan khoảng 28 - 38 triệu đồng cho các khoản COLAB thu | Phí dịch vụ môi giới tối đa 1.800 / 1.700 / 1.500 Đài tệ mỗi tháng theo năm |
| Điều kiện | JFT-Basic hoặc JLPT N4 trở lên với kỹ năng đặc định; thực tập kỹ thuật học tiếng trước xuất cảnh | Chủ yếu dựa trên sức khỏe và yêu cầu của chủ sử dụng; một số đơn có kiểm tra thể lực |
| Thu nhập | Lương theo tối thiểu vùng; làm thêm hệ số 1,25 - 1,35 lần | Lương tối thiểu 29.500 Đài tệ/tháng (196 Đài tệ/giờ) với nhóm trong luật |
| Thời hạn hợp đồng | Thực tập kỹ thuật thường 3 năm, tối đa 5 năm | Tối đa 12 năm, riêng hộ lý gia đình tối đa 14 năm |
| Cơ hội ở lại | Kỹ năng đặc định số 2 không giới hạn thời gian, được dẫn gia đình | Diện kỹ thuật tầm trung không giới hạn số năm; sau 5 năm có thể xin thường trú |
| Ngôn ngữ | Tiếng Nhật, ngưỡng tùy lĩnh vực | Không bắt buộc thi tiếng chung; có giáo dục định hướng trước xuất cảnh |
Cẩm nang chi tiết
- Đi Nhật diện thực tập sinh: quy trình, chi phí hợp pháp và quyền lợi (2026) — Thực tập sinh Nhật Bản (chương trình TITP): đi mấy năm, quy trình phái cử, các khoản chi phí hợp pháp cần biết, quyền lợi về lương – bảo hiểm và những hành vi bị pháp luật cấm.
- Đi Đài Loan làm việc: hồ sơ, chi phí hợp pháp và quyền lợi (2026) — Tổng hợp từ nguồn chính thức: các diện đi làm việc tại Đài Loan, quy trình tuyển chọn qua COLAB, trần phí hợp pháp, lương tối thiểu 2026, bảo hiểm và chuyển chủ.
Câu hỏi thường gặp
Đi Nhật hay Đài Loan thì chi phí ban đầu thấp hơn?
Nhìn chung Đài Loan thấp hơn ở khoản khởi đầu vì có các đơn tuyển trực tiếp qua Trung tâm Lao động ngoài nước với chi phí rất thấp, có đơn miễn phí, và phí dịch vụ môi giới bị giới hạn theo trần luật định. Với Nhật Bản, ví dụ chương trình IM Japan có các khoản COLAB thu khoảng 28 đến 38 triệu đồng, chưa kể hộ chiếu, visa, khám sức khỏe, ăn ở.
Không biết ngoại ngữ thì đi nước nào dễ hơn?
Đài Loan dễ tiếp cận hơn ở bước đầu vì không có một kỳ thi tiếng bắt buộc chung, điều kiện tập trung vào sức khỏe và yêu cầu của chủ sử dụng. Với Nhật Bản, người đi diện kỹ năng đặc định phải đỗ JFT-Basic hoặc JLPT từ N4 trở lên cùng kỳ thi kỹ năng, còn diện thực tập kỹ thuật phải học tiếng trong khóa đào tạo trước xuất cảnh.
Lương và thu nhập của hai nước khác nhau thế nào?
Đài Loan áp mức lương tối thiểu 29.500 Đài tệ mỗi tháng, tương đương 196 Đài tệ mỗi giờ, với nhóm sản xuất, xây dựng, nông nghiệp và hộ lý tại cơ sở. Nhật Bản tính theo lương tối thiểu từng tỉnh nên có chênh lệch giữa các vùng, bù lại làm thêm được trả hệ số 1,25 đến 1,35 lần tùy loại giờ.
Nước nào cho ở lại lâu dài dễ hơn?
Cả hai đều có đường ở lại nhưng điều kiện khác nhau. Ở Nhật Bản, bạn cần lên được kỹ năng đặc định số 2 để không giới hạn thời gian lưu trú và được dẫn gia đình. Ở Đài Loan, bạn có thể chuyển sang diện lao động kỹ thuật tầm trung không giới hạn số năm nếu làm việc liên tục trên 6 năm và đạt điều kiện, và sau 5 năm có thể xin quyền thường trú.
Bị thu tiền cao hơn trần hoặc bị giữ giấy tờ thì phải làm gì?
Hãy thu thập bằng chứng như biên nhận, tin nhắn, hợp đồng. Nếu còn ở Việt Nam, phản ánh tới Trung tâm Lao động ngoài nước. Nếu đã sang Nhật Bản, liên hệ OTIT để được tư vấn tiếng Việt; nếu đã sang Đài Loan, gọi 1955 - miễn phí, hoạt động 24/7 và có hỗ trợ tiếng Việt. Luật cả hai nước đều cấm giữ hộ chiếu trái quy định.