Xuất khẩu lao động Nhật vs Hàn: chi phí, thu nhập và điều kiện
Hai chương trình khác nhau về bản chất
Hàn Quốc tuyển lao động nước ngoài theo chương trình EPS, do chính phủ Hàn Quốc phối hợp với chính phủ các nước phái cử và không đi qua doanh nghiệp dịch vụ tư nhân. Doanh nghiệp Hàn Quốc chỉ được tuyển lao động nước ngoài khi không tìm được lao động nội địa, và việc tuyển chọn dựa trên kỳ thi tiếng Hàn do hai chính phủ tổ chức. Người lao động sang Hàn Quốc theo diện này với visa E-9.
Nhật Bản có nhiều đường hơn. Phổ biến nhất là thực tập kỹ thuật (TITP), một tư cách để học kỹ năng, do nghiệp đoàn quản lý và công ty tiếp nhận phối hợp triển khai. Ngoài ra còn có kỹ năng đặc định, một tư cách để làm việc, yêu cầu đỗ kỳ thi tiếng Nhật và kỳ thi kỹ năng của lĩnh vực. Vì có nhiều đường, chi phí và điều kiện của Nhật Bản cũng đa dạng hơn.
Chi phí hợp pháp: khung pháp luật Việt Nam và từng chương trình
Phía Việt Nam, theo Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, tiền dịch vụ mà doanh nghiệp thu từ người lao động không quá một tháng tiền lương theo hợp đồng cho mỗi 12 tháng làm việc; với hợp đồng từ 36 tháng trở lên, tổng mức thu tối đa ba tháng lương. Mọi khoản thu phải được ghi rõ trong hợp đồng trước khi người lao động nộp tiền, và người lao động nên giữ biên lai đầy đủ.
Với Hàn Quốc, chương trình EPS do nhà nước trực tiếp tổ chức nên chi phí hợp pháp chủ yếu gồm lệ phí thi tiếng Hàn, hộ chiếu, khám sức khỏe, khóa bồi dưỡng, visa, vé máy bay và bảo hiểm. Ví dụ thông báo kỳ kiểm tra tiếng Hàn đặc biệt năm 2026 nêu mức lệ phí tương đương 28 USD. Với Nhật Bản, ví dụ chương trình IM Japan do Trung tâm Lao động ngoài nước thực hiện có các khoản thu gồm quỹ hỗ trợ việc làm, học phí tiếng Nhật và giáo dục định hướng, dự kiến khoảng 28 đến 38 triệu đồng.
- Khung Việt Nam: tiền dịch vụ tối đa 1 tháng lương mỗi 12 tháng làm việc; hợp đồng từ 36 tháng tối đa 3 tháng lương.
- Hàn Quốc EPS: chi phí chủ yếu là lệ phí thi, hộ chiếu, khám sức khỏe, visa, vé máy bay, bảo hiểm.
- Nhật Bản: ví dụ chương trình IM Japan khoảng 28 - 38 triệu đồng cho các khoản COLAB thu.
Điều kiện tham gia: tuổi, sức khỏe và tiếng
Với chương trình EPS của Hàn Quốc, điều kiện nền tảng gồm đủ 18 tuổi đến dưới 39 tuổi, đủ sức khỏe theo quy định, không có tiền án tiền sự, không bị cấm xuất cảnh hay cấm nhập cảnh, và phải đạt kỳ thi tiếng Hàn do hai chính phủ tổ chức. Đây là điều kiện bắt buộc, không có ngoại lệ cho người chưa biết tiếng Hàn.
Với Nhật Bản, người đi diện kỹ năng đặc định phải đỗ một trong hai kỳ thi tiếng Nhật — JFT-Basic hoặc JLPT từ N4 trở lên — cùng kỳ thi kỹ năng của lĩnh vực. Với thực tập kỹ thuật, bạn học tiếng Nhật trong khóa đào tạo trước xuất cảnh do đơn vị phái cử tổ chức. Nhìn chung, ngưỡng tiếng của Nhật Bản linh hoạt hơn về lĩnh vực nhưng đòi hỏi thời gian học dài hơn.
Thu nhập và lương tối thiểu
Ở Hàn Quốc, mức lương tối thiểu được công bố chung cho cả nước. Theo Ủy ban Lương tối thiểu Hàn Quốc, mức năm 2026 là 10.320 won mỗi giờ, tương đương 82.560 won cho một ngày làm 8 giờ. Vì là mức áp dụng toàn quốc, bạn dễ tính trước thu nhập dự kiến hơn.
Ở Nhật Bản, lương tính theo mức tối thiểu vùng do Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi quy định cho từng tỉnh, nên cùng một công việc ở các tỉnh khác nhau có thể chênh lệch. Làm thêm giờ được trả hệ số cao hơn: khoảng 1,25 lần cho giờ ngoài quy định luật định, 1,35 lần cho ngày nghỉ theo luật và 1,25 lần cho khung giờ đêm. Thuế và bảo hiểm được khấu trừ từ lương.
- Hàn Quốc: lương tối thiểu toàn quốc năm 2026 là 10.320 won/giờ (82.560 won cho ngày 8 giờ).
- Nhật Bản: lương theo tối thiểu vùng từng tỉnh; làm thêm hệ số 1,25 - 1,35 lần.
- Cả hai nước đều khấu trừ thuế và bảo hiểm từ lương theo quy định.
Thời hạn hợp đồng và ở lại lâu dài
Ở Hàn Quốc, hợp đồng tiêu chuẩn của chương trình EPS kéo dài 3 năm và có thể gia hạn tối đa thêm 1 năm 10 tháng theo quy định. Người từng làm việc tại Hàn Quốc và về nước đúng hạn có thể đăng ký trở lại nếu đáp ứng điều kiện của từng kỳ tuyển chọn.
Ở Nhật Bản, thực tập kỹ thuật thường kéo dài 3 năm và tối đa 5 năm nếu nghiệp đoàn và công ty đạt tiêu chuẩn loại ưu. Con đường ở lại lâu dài là chuyển lên kỹ năng đặc định số 2, không giới hạn thời gian lưu trú và được dẫn gia đình, nhưng phải đỗ kỳ thi riêng và chỉ áp dụng ở một số lĩnh vực. Một thay đổi cần lưu ý: thực tập kỹ thuật sẽ chuyển sang chế độ mới Ikusei Rōdō từ ngày 01/4/2027.
Quyền lợi, bảo hiểm và kênh hỗ trợ
Người thực tập kỹ thuật ở Nhật Bản được tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm sức khỏe; luật Nhật Bản cấm giữ hộ chiếu, thẻ cư trú và cấm thỏa thuận tiền phạt hay bồi thường ấn định trước. Khi gặp vấn đề, bạn có thể liên hệ OTIT để được tư vấn bằng tiếng Việt, hoặc Trung tâm Lao động ngoài nước khi còn ở Việt Nam.
Người đi Hàn Quốc theo EPS cũng được tham gia bảo hiểm theo quy định của chương trình và làm việc theo hợp đồng lao động tiêu chuẩn. Vì toàn bộ chương trình do nhà nước quản lý, các kênh hỗ trợ chính là cơ quan quản lý lao động trong nước và cơ quan phía Hàn Quốc phụ trách chương trình. Khi gặp tranh chấp, hãy liên hệ các kênh chính thức này thay vì tự thương lượng với môi giới.
Ưu điểm và nhược điểm của từng nước
Đi Nhật, ưu điểm: nhiều ngành nghề và nhiều đường lựa chọn; có làm thêm theo hệ số lương; có đường ở lại lâu dài qua kỹ năng đặc định số 2; kênh tư vấn tiếng Việt sẵn có. Đi Nhật, nhược điểm: chi phí ban đầu có thể cao hơn; tiếng Nhật cần thời gian dài; thực tập kỹ thuật sẽ chuyển chế độ từ 01/4/2027.
Đi Hàn, ưu điểm: chương trình do nhà nước tổ chức, chi phí ban đầu thấp; lương tối thiểu công bố chung nên dễ tính thu nhập; điều kiện tuổi và quy trình công khai. Đi Hàn, nhược điểm: bắt buộc đạt kỳ thi tiếng Hàn; ngành nghề giới hạn trong bốn nhóm chính; khả năng ở lại lâu dài hẹp hơn so với Nhật.
Nên chọn đi Nhật nếu... / Nên chọn đi Hàn nếu...
Chọn Nhật nếu bạn muốn nhiều lựa chọn ngành nghề, muốn có thêm thu nhập từ làm thêm theo hệ số, và có kế hoạch dài hạn lên kỹ năng đặc định số 2 để ở lại cùng gia đình. Nhật cũng phù hợp nếu bạn chấp nhận chi phí ban đầu cao hơn để đổi lấy nhiều đường đi hơn.
Chọn Hàn nếu bạn muốn một chương trình do nhà nước tổ chức với chi phí ban đầu thấp, muốn tính trước thu nhập theo mức lương tối thiểu công bố chung, và chấp nhận làm việc trong bốn nhóm ngành chính. Hàn cũng hợp với người đã từng đi Hàn về nước đúng hạn và muốn đăng ký trở lại.
Ở cả hai nước, kết quả đều do kỳ thi chính thức và sự lựa chọn của doanh nghiệp quyết định. Không ai có thể bảo đảm bạn được tuyển.
Cảnh giác môi giới và lừa đảo
Vì kết quả trúng tuyển chỉ do kỳ thi chính thức và sự lựa chọn của doanh nghiệp quyết định, không cá nhân hay tổ chức nào có thể bảo đảm trúng tuyển. Các đối tượng lừa đảo thường thu hàng trăm triệu đồng để chạy suất, một khoản không nằm trong bất kỳ quy định nào của chương trình.
Dấu hiệu cảnh báo gồm: yêu cầu đóng tiền lớn trước khi có giấy tờ chính thức; hứa chắc chắn đỗ; thu giữ hộ chiếu; giao dịch không có biên lai. Khi gặp các trường hợp này, hãy dừng lại và xác minh trực tiếp với Trung tâm Lao động ngoài nước hoặc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi bạn cư trú.
- Chỉ theo dõi thông tin và nộp hồ sơ qua kênh chính thức của cơ quan quản lý lao động.
- Không đóng bất kỳ khoản nào không có biên lai hợp lệ hoặc không ghi trong hợp đồng.
- Kiểm tra lại mọi thông báo trúng tuyển với cơ quan chức năng trước khi nộp tiền.
Tóm tắt nhanh: Xuất khẩu lao động Nhật vs Hàn
| Tiêu chí | Nhật Bản | Hàn Quốc |
|---|---|---|
| Cấu trúc chương trình | Thực tập kỹ thuật hoặc kỹ năng đặc định, qua nghiệp đoàn và công ty tiếp nhận | Chương trình EPS do nhà nước hai bên tổ chức, visa E-9 |
| Chi phí | Ví dụ chương trình IM Japan khoảng 28 - 38 triệu đồng cho các khoản COLAB thu | Chủ yếu là lệ phí thi tiếng Hàn (ví dụ 28 USD), hộ chiếu, khám sức khỏe, visa, vé máy bay |
| Điều kiện | JFT-Basic hoặc JLPT N4 trở lên với kỹ năng đặc định; thực tập kỹ thuật học tiếng trước xuất cảnh | Đủ 18 đến dưới 39 tuổi; đạt kỳ thi tiếng Hàn; đủ sức khỏe, không tiền án tiền sự |
| Thu nhập | Lương theo tối thiểu vùng; làm thêm hệ số 1,25 - 1,35 lần | Lương tối thiểu toàn quốc năm 2026 là 10.320 won/giờ (82.560 won/ngày 8 giờ) |
| Thời hạn hợp đồng | Thực tập kỹ thuật thường 3 năm, tối đa 5 năm | 3 năm, gia hạn tối đa thêm 1 năm 10 tháng |
| Cơ hội ở lại | Kỹ năng đặc định số 2 không giới hạn thời gian, được dẫn gia đình | Có kỳ kiểm tra để quay lại làm việc nếu về nước đúng hạn |
| Ngôn ngữ | Tiếng Nhật, ngưỡng tùy lĩnh vực | Tiếng Hàn, thi bắt buộc do hai chính phủ tổ chức |
Cẩm nang chi tiết
- Đi Nhật diện thực tập sinh: quy trình, chi phí hợp pháp và quyền lợi (2026) — Thực tập sinh Nhật Bản (chương trình TITP): đi mấy năm, quy trình phái cử, các khoản chi phí hợp pháp cần biết, quyền lợi về lương – bảo hiểm và những hành vi bị pháp luật cấm.
- Đi Nhật diện kỹ năng đặc định (tokutei ginou): điều kiện, kỳ thi và chi phí — Đi Nhật diện kỹ năng đặc định (tokutei ginou): điều kiện thi tiếng Nhật JFT-Basic hay JLPT N4, kỳ thi kỹ năng nghề, lệ phí thi ở Việt Nam và lộ trình ở lại lâu dài.
- Đi Hàn Quốc theo chương trình EPS: điều kiện, thi tiếng Hàn và chi phí cần biết — Hướng dẫn chương trình EPS đi Hàn Quốc diện visa E-9 cho người Việt: điều kiện độ tuổi, thi tiếng Hàn, quy trình 8 bước, chi phí hợp pháp và cách tránh môi giới lừa đảo.
Câu hỏi thường gặp
Đi Nhật hay Hàn thì chi phí ban đầu thấp hơn?
Nhìn chung chương trình EPS của Hàn Quốc có chi phí ban đầu thấp hơn vì do nhà nước tổ chức và không qua doanh nghiệp dịch vụ; các khoản chủ yếu là lệ phí thi, hộ chiếu, khám sức khỏe, visa, vé máy bay, bảo hiểm. Với Nhật Bản, ví dụ chương trình IM Japan có các khoản COLAB thu khoảng 28 đến 38 triệu đồng, chưa kể hộ chiếu, visa, khám sức khỏe, ăn ở.
Đi Hàn theo EPS cần độ tuổi và tiếng Hàn thế nào?
Bạn cần đủ 18 tuổi đến dưới 39 tuổi, đủ sức khỏe theo quy định, không có tiền án tiền sự, không bị cấm xuất cảnh hay cấm nhập cảnh, và phải đạt kỳ thi tiếng Hàn do chính phủ hai nước tổ chức. Đây là điều kiện bắt buộc, không có ngoại lệ cho người chưa biết tiếng Hàn.
Lương bên nào cao hơn?
Không thể so trực tiếp chỉ bằng một con số vì cách tính khác nhau. Hàn Quốc có lương tối thiểu toàn quốc năm 2026 là 10.320 won mỗi giờ, áp dụng chung cả nước. Nhật Bản tính theo lương tối thiểu từng tỉnh nên chênh lệch giữa các vùng; bù lại, làm thêm ở Nhật được trả hệ số 1,25 đến 1,35 lần tùy loại giờ.
Đi Nhật có được ở lại lâu dài không?
Có, nếu bạn lên được kỹ năng đặc định số 2: tư cách này không giới hạn thời gian lưu trú và được dẫn gia đình, nhưng đòi hỏi đỗ kỳ thi riêng và chỉ áp dụng ở một số lĩnh vực. Với Hàn Quốc theo EPS, hợp đồng 3 năm có thể gia hạn thêm tối đa 1 năm 10 tháng, và người về nước đúng hạn có thể đăng ký trở lại nếu đủ điều kiện.
Nên chọn chương trình nào để tránh bị lừa?
Hãy chọn chương trình do cơ quan nhà nước quản lý và chỉ nộp hồ sơ qua kênh chính thức. Với Hàn Quốc là nộp tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội theo thông báo từng kỳ; với Nhật Bản, hãy kiểm tra đơn vị phái cử trong danh sách được cấp phép và yêu cầu bảng kê mọi khoản thu trước khi ký. Không ai có thể bảo đảm bạn trúng tuyển.