Định cư Mỹ vs New Zealand: con đường và thời gian chờ
Hai logic xét duyệt khác nhau
Mỹ xét định cư theo diện và theo hạn mức. Một số diện bảo lãnh gia đình không bị giới hạn số lượng, nhưng phần lớn diện khác chịu hạn mức theo quốc gia và phải chờ tới khi ngày ưu tiên của mình tới lượt, được công bố hằng tháng trên bản tin thị thực.
New Zealand xét định cư dựa trên việc làm tay nghề và điểm. Bạn cần một vị trí làm việc tay nghề với người sử dụng lao động được công nhận, và điểm được tính từ một trong các yếu tố như đăng ký hành nghề, bằng cấp hoặc mức thu nhập. Vì vậy phần lớn người nộp phải có mặt tại New Zealand hoặc có việc làm trước khi xét thường trú.
- Mỹ: theo diện và hạn mức, có ngày ưu tiên, chờ tới lượt.
- New Zealand: cần việc làm tay nghề rồi tính điểm, hồ sơ gắn với thị trường lao động tại chỗ.
- Cùng một người có thể đi theo bảo lãnh gia đình ở Mỹ nhưng không có con đường tương đương ở New Zealand.
Bảo lãnh gia đình
Ở Mỹ, công dân có thể bảo lãnh vợ chồng, con chưa thành niên, cha mẹ, anh chị em và con đã trưởng thành; thường trú nhân bảo lãnh được vợ chồng và con chưa thành niên. Diện vợ chồng, con chưa thành niên và cha mẹ của công dân Mỹ không chịu giới hạn số lượng, các diện còn lại thì có, và đó là lý do thời gian chờ rất khác nhau.
Ở New Zealand, bảo lãnh tập trung vào vợ chồng hoặc bạn đời và con phụ thuộc, cùng một số diện dành cho cha mẹ với điều kiện về thu nhập của người bảo lãnh và số lượng hồ sơ tiếp nhận theo từng năm. Nhìn chung, diện bảo lãnh gia đình của New Zealand hẹp hơn Mỹ về phạm vi quan hệ được bảo lãnh.
- Mỹ: nhiều diện bảo lãnh, gồm anh chị em và con đã trưởng thành của công dân.
- New Zealand: chủ yếu vợ chồng hoặc bạn đời và con phụ thuộc; diện cha mẹ có điều kiện và hạn mức.
- Cả hai đều yêu cầu người bảo lãnh chứng minh thu nhập đủ theo ngưỡng quy định.
Con đường việc làm có tay nghề
Ở Mỹ, định cư theo diện việc làm thường cần một nhà tuyển dụng đứng ra bảo lãnh và thực hiện quy trình chứng minh không có lao động Mỹ phù hợp, sau đó hồ sơ vẫn phải chờ tới lượt theo hạn mức quốc gia. Do đó tự thân nộp định cư Mỹ theo diện việc làm hầu như không khả thi.
Ở New Zealand, con đường chính là có việc làm tay nghề với người sử dụng lao động được công nhận, sau đó nộp hồ sơ xét thường trú theo hệ thống tính điểm. New Zealand cũng có danh sách nghề ưu tiên với các diện thuận lợi hơn cho một số ngành đang thiếu nhân lực, và các diện làm việc tạm thời để tích lũy kinh nghiệm trước khi chuyển sang thường trú.
- Mỹ: cần nhà tuyển dụng bảo lãnh, cộng quy trình xác nhận lao động, rồi chờ hạn mức.
- New Zealand: cần việc làm tay nghề với người sử dụng lao động được công nhận, rồi xét theo điểm.
- Cả hai đều có danh mục ngành ưu tiên được điều chỉnh theo thời điểm.
Du học rồi ở lại
Ở Mỹ, sau tốt nghiệp bạn có thể làm việc tạm thời theo diện thực tập sau tốt nghiệp, với thời gian gia hạn thêm cho một số ngành khoa học, kỹ thuật. Muốn ở lại lâu dài, phần lớn người học phải chuyển sang diện lao động có hạn mức theo năm, và với một số diện phải qua bốc thăm.
Ở New Zealand, sau tốt nghiệp bạn có thể xin thị thực làm việc sau học tập với thời hạn phụ thuộc bậc học và ngành theo công bố của cơ quan di trú, rồi tìm việc làm tay nghề để nộp hồ sơ xét thường trú. Con đường này không có bốc thăm, nhưng phụ thuộc vào việc bạn tìm được việc làm đúng yêu cầu.
- Mỹ: thực tập sau tốt nghiệp có giới hạn, sau đó phụ thuộc hạn mức và bốc thăm.
- New Zealand: thị thực làm việc sau học tập với thời hạn theo bậc học, rồi tìm việc tay nghề để xét thường trú.
- Cả hai đều không tự động cấp thường trú sau khi tốt nghiệp.
Từ thường trú tới quốc tịch
Ở Mỹ, người có thẻ xanh có thể xin nhập tịch sau một số năm cư trú liên tục theo quy định, với một số trường hợp kết hôn với công dân Mỹ được rút ngắn. Bạn phải đáp ứng yêu cầu về thời gian hiện diện thực tế, tình trạng cư trú hợp pháp và trải qua kỳ kiểm tra.
Ở New Zealand, người có thị thực thường trú có thể xin thị thực thường trú vĩnh viễn sau khi đáp ứng thời gian cư trú theo quy định, và có thể xin nhập quốc tịch sau một số năm với tư cách thường trú nhân cùng yêu cầu về thời gian hiện diện. Thị thực thường trú vĩnh viễn của New Zealand cho phép đi lại tự do mà không cần gia hạn theo chu kỳ.
- Mỹ: nhập tịch sau một số năm cư trú liên tục, có trường hợp rút ngắn khi kết hôn với công dân Mỹ.
- New Zealand: có bước thường trú vĩnh viễn sau khi đáp ứng thời gian cư trú.
- Cả hai đều yêu cầu chứng minh thời gian hiện diện thực tế và lý lịch trong sạch.
Chương trình xổ số định cư Mỹ có áp dụng cho người Việt không
Mỹ có chương trình xổ số dành cho một số quốc gia có tỷ lệ nhập cư thấp, nhưng danh sách quốc gia đủ điều kiện được công bố lại theo từng năm và Việt Nam thường không nằm trong danh sách này vì số người Việt nhập cư vào Mỹ trong các năm trước đã vượt ngưỡng. New Zealand không có chương trình xổ số tương tự.
Vì vậy, nếu bạn thấy quảng cáo về việc tham gia xổ số định cư Mỹ, hãy kiểm tra lại danh sách quốc gia đủ điều kiện của năm hiện hành trên cổng thông tin chính thức của Bộ Ngoại giao Mỹ trước khi cung cấp thông tin cá nhân cho bất kỳ bên nào.
- Danh sách quốc gia đủ điều kiện xổ số được công bố lại hằng năm.
- Việt Nam thường không thuộc danh sách này trong nhiều năm gần đây.
- New Zealand không có chương trình xổ số định cư.
Chi phí sinh hoạt, khí hậu và cộng đồng
New Zealand có chi phí sinh hoạt và tiền thuê nhà cao so với mặt bằng thu nhập, đặc biệt ở Auckland và Wellington, và khoảng cách địa lý xa Việt Nam hơn Mỹ. Bù lại, môi trường sống yên tĩnh, mật độ dân cư thấp và hệ thống dịch vụ công được đánh giá tốt.
Cả hai nước đều nói tiếng Anh nên bạn không gặp rào cản ngôn ngữ ở cấp độ cơ bản, nhưng tiếng Anh học thuật và tiếng Anh công việc vẫn cần luyện. Cộng đồng người Việt ở Mỹ đông và lâu đời hơn nhiều so với New Zealand, nơi cộng đồng nhỏ hơn và tập trung ở các thành phố lớn.
Ưu điểm và nhược điểm của từng nước
Khác biệt cốt lõi không nằm ở chất lượng cuộc sống mà ở việc bạn có người bảo lãnh hay không: Mỹ mở nhiều diện bảo lãnh gia đình, còn New Zealand gần như bắt buộc bạn phải tự đi bằng việc làm tay nghề.
- Mỹ - ưu: diện bảo lãnh gia đình rộng, cơ hội nghề nghiệp và thu nhập cao, cộng đồng người Việt lớn và lâu đời.
- Mỹ - nhược: hạn mức theo quốc gia, chờ theo ngày ưu tiên có thể rất dài, diện việc làm cần nhà tuyển dụng bảo lãnh.
- New Zealand - ưu: hệ thống xét theo điểm rõ ràng, không có bốc thăm, môi trường sống yên tĩnh, có thị thực thường trú vĩnh viễn.
- New Zealand - nhược: phải có việc làm tay nghề trước, chi phí sinh hoạt cao, cộng đồng người Việt nhỏ hơn, xa Việt Nam.
Nên chọn Mỹ nếu... / Nên chọn New Zealand nếu...
Chọn Mỹ nếu bạn có thân nhân đủ điều kiện bảo lãnh thuộc diện không giới hạn số lượng, hoặc có nhà tuyển dụng Mỹ sẵn sàng bảo lãnh và bạn chấp nhận chờ theo hạn mức quốc gia. Đây là những trường hợp con đường Mỹ rõ ràng nhất.
Chọn New Zealand nếu bạn có tay nghề thuộc nhóm đang được ưu tiên, sẵn sàng tìm và nhận việc làm tại New Zealand trước khi nộp hồ sơ thường trú, và muốn một môi trường sống ít cạnh tranh hơn. New Zealand phù hợp với người ưu tiên chất lượng sống hơn quy mô thị trường lao động.
Nếu bạn đang cân nhắc cả Úc và Canada, hãy đọc các trang so sánh định cư liên quan ở cuối bài để đặt bốn hệ thống cạnh nhau trước khi quyết định.
Tóm tắt nhanh: định cư Mỹ vs New Zealand
| Tiêu chí | Mỹ | New Zealand |
|---|---|---|
| Cách xét | Theo diện và hạn mức, chờ tới ngày ưu tiên trên bản tin thị thực | Cần việc làm tay nghề với người sử dụng lao động được công nhận, rồi xét theo điểm |
| Nộp từ Việt Nam | Được, nhưng phần lớn vẫn phải chờ tới lượt theo hạn mức | Khó, vì hồ sơ gắn với việc làm tay nghề tại New Zealand |
| Bảo lãnh gia đình | Nhiều diện, gồm anh chị em và con đã trưởng thành của công dân | Chủ yếu vợ chồng hoặc bạn đời và con phụ thuộc; diện cha mẹ có điều kiện |
| Diện việc làm | Cần nhà tuyển dụng bảo lãnh và quy trình xác nhận lao động | Cần việc làm tay nghề với người sử dụng lao động được công nhận |
| Du học rồi ở lại | Thực tập sau tốt nghiệp có giới hạn, sau đó phụ thuộc hạn mức và bốc thăm | Thị thực làm việc sau học tập theo bậc học, rồi tìm việc tay nghề để xét thường trú |
| Thời gian chờ | Theo ngày ưu tiên công bố hằng tháng, có thể tiến lên hoặc lùi lại | Phụ thuộc việc tìm được việc làm tay nghề và thời gian xử lý công bố |
| Chương trình xổ số | Có, nhưng danh sách quốc gia đủ điều kiện công bố lại hằng năm | Không có |
| Cộng đồng người Việt | Đông và lâu đời, tập trung ở các bang lớn | Nhỏ hơn, tập trung ở Auckland và một số thành phố lớn |
Cẩm nang chi tiết
- Định cư New Zealand diện tay nghề (SMC): điều kiện, cách tính điểm và quy trình — Skilled Migrant Category (SMC) của New Zealand có 3 lộ trình định cư diện tay nghề: điều kiện chung, cách tính 6 điểm, yêu cầu tiếng Anh và quy trình từ EOI đến eVisa.
- Du học New Zealand: hồ sơ visa sinh viên, chứng minh tài chính và chi phí — Du học New Zealand: visa sinh viên nào, chứng minh tài chính bao nhiêu (sinh hoạt phí 20.000 NZD/năm), lệ phí từ 850 NZD, thời gian xử lý hồ sơ và quyền làm thêm.
- Bảo lãnh gia đình đi Mỹ: các diện, thời gian chờ và quy trình nộp I-130 — Các diện bảo lãnh gia đình đi Mỹ (thân nhân trực hệ và F1–F4) khác nhau thế nào, lệ phí I-130, quy trình từ nộp đơn đến phỏng vấn visa và cách theo dõi ngày ưu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Định cư New Zealand có cần việc làm trước không?
Với phần lớn con đường xét thường trú theo tay nghề, bạn cần một vị trí làm việc tay nghề với người sử dụng lao động được công nhận, vì điểm được tính từ đăng ký hành nghề, bằng cấp hoặc mức thu nhập gắn với công việc đó. Một số ngành nằm trong danh sách ưu tiên có diện thuận lợi hơn, nhưng nhìn chung hồ sơ gắn chặt với thị trường lao động tại chỗ.
Không có thân nhân ở Mỹ thì có con đường định cư nào hợp pháp không?
Có, nhưng phụ thuộc vào việc bạn có nhà tuyển dụng Mỹ sẵn sàng bảo lãnh theo diện việc làm hay không, cộng với hạn mức theo quốc gia và thời gian chờ tương ứng. Nếu không có người bảo lãnh và không có nhà tuyển dụng hỗ trợ, con đường hợp pháp thường rất hẹp, và bạn không nên tin vào lời hứa có thẻ xanh nhanh.
Có thị thực thường trú New Zealand rồi thì đi lại thế nào?
Sau khi đáp ứng thời gian cư trú theo quy định, người có thị thực thường trú có thể xin thị thực thường trú vĩnh viễn. Loại thị thực này cho phép đi lại tự do mà không cần gia hạn theo chu kỳ, khác với thị thực thường trú ban đầu vốn có yêu cầu về thời gian cư trú để duy trì quyền nhập cảnh nhiều lần.
Du học rồi ở lại khác nhau thế nào giữa hai nước?
Ở Mỹ, sau tốt nghiệp bạn có thể làm việc tạm thời theo diện thực tập sau tốt nghiệp với thời gian gia hạn thêm cho một số ngành khoa học, kỹ thuật, nhưng để ở lại lâu dài thường phải chuyển sang diện lao động có hạn mức và với một số diện phải qua bốc thăm. Ở New Zealand, bạn có thể xin thị thực làm việc sau học tập rồi tìm việc tay nghề để xét thường trú, không có bốc thăm.
Người Việt có được tham gia xổ số định cư Mỹ không?
Danh sách quốc gia đủ điều kiện tham gia chương trình xổ số được công bố lại theo từng năm và Việt Nam thường không nằm trong danh sách này trong nhiều năm gần đây. Hãy kiểm tra thông báo của năm hiện hành trên cổng thông tin chính thức của Bộ Ngoại giao Mỹ trước khi cung cấp thông tin cá nhân cho bất kỳ bên nào.