Du học Mỹ vs Canada: học phí, visa và cơ hội ở lại

Học phí và chi phí sinh hoạt: Mỹ hay Canada?

Học phí ở cả hai nước do từng trường và từng chương trình quyết định, không có mức chung cho du học sinh. Điều có thể so sánh bằng con số chính thức là khoản bạn phải chứng minh khi xin visa, và đây cũng là phần khiến nhiều hồ sơ bị chậm hoặc bị hỏi thêm.

Với Mỹ, trường cấp mẫu I-20 ghi rõ học phí và sinh hoạt phí cho năm đầu; bạn phải chứng minh đủ khoản này cộng chi phí đi lại. Mức phổ biến là 25.000-45.000 USD mỗi năm cho trường công lập và 40.000-65.000 USD cho trường tư thục, chưa tính sinh hoạt phí 12.000-20.000 USD mỗi năm tùy thành phố. Canada công bố mức sinh hoạt phí tối thiểu theo số người, áp dụng cho đơn nộp từ ngày 01/09/2026 là 23.448 CAD cho một người, cộng học phí năm đầu; học phí đại học phổ biến 15.000-35.000 CAD mỗi năm.

• Mỹ: lệ phí nộp đơn xin visa 185 USD và phí hệ thống SEVIS I-901 là 350 USD cho diện F-1, nộp trước khi phỏng vấn.
• Canada: study permit 150 CAD, cộng 85 CAD sinh trắc học mỗi người (tối đa 170 CAD khi cả gia đình nộp cùng).
• Cả hai nước đều không cho lấy thu nhập làm thêm làm căn cứ chứng minh tài chính, nên khoản này phải có thật trong tài khoản hoặc có người bảo lãnh.

Điều kiện và thủ tục xin visa du học

Visa du học Mỹ (F-1) gắn với mẫu I-20 do trường cấp sau khi bạn được nhận và chứng minh tài chính. Bạn khai đơn DS-160, đóng phí SEVIS, đặt lịch phỏng vấn tại Đại sứ quán hoặc Tổng lãnh sự quán Mỹ và trả lời trực tiếp với viên chức lãnh sự. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với Canada: kết quả phụ thuộc nhiều vào buổi phỏng vấn.

Canada cấp study permit cho người học tại trường nằm trong danh sách cơ sở giáo dục được chỉ định (DLI). Từ năm 2024 Canada áp hạn mức theo tỉnh bang, nên phần lớn người nộp phải có thêm thư xác nhận của tỉnh bang (PAL/TAL) do trường hướng dẫn xin. Bạn nộp trực tuyến qua tài khoản IRCC, không phỏng vấn, và nhận thư giới thiệu để xuất trình khi nhập cảnh.

• Mỹ: hồ sơ gồm I-20, DS-160, biên lai SEVIS, chứng minh tài chính và bằng chứng ràng buộc quay về Việt Nam.
• Canada: hồ sơ gồm thư nhập học, PAL/TAL nếu thuộc diện áp dụng, chứng minh tài chính và kế hoạch học tập.
• Cả hai nước đều xét trên bằng chứng thật, không có kênh nào bảo đảm kết quả trước khi nộp.

Làm thêm khi đang học và thu nhập

Mỹ cho sinh viên F-1 làm việc trong khuôn viên trường tối đa 20 giờ mỗi tuần khi học kỳ đang diễn ra và toàn thời gian vào kỳ nghỉ. Muốn làm ngoài trường, bạn phải xin phép trước qua diện CPT gắn với ngành học hoặc OPT sau tốt nghiệp; tự ý làm ngoài trường là vi phạm tư cách lưu trú.

Canada cho phép làm việc ngoài khuôn viên trường tối đa 24 giờ mỗi tuần khi khóa học đang diễn ra và không giới hạn giờ vào các kỳ nghỉ theo lịch trường. Làm quá giới hạn là vi phạm điều kiện study permit và có thể ảnh hưởng đến tư cách sinh viên cũng như các đơn xin sau này.

Ở lại làm việc sau tốt nghiệp

Mỹ dùng OPT: 12 tháng cho phần lớn ngành, cộng thêm 24 tháng với một số ngành thuộc nhóm STEM, nhưng phải xin việc làm đúng ngành và được duyệt trước khi thời hạn học kết thúc. OPT không phải visa dài hạn; muốn ở lại lâu hơn bạn phải có doanh nghiệp bảo lãnh visa làm việc theo diện H-1B và kết quả phụ thuộc hệ thống bốc thăm hằng năm.

Canada có giấy phép lao động sau tốt nghiệp (PGWP) với lệ phí 255 CAD, thời hạn gắn với bậc học đã hoàn thành. Điều kiện PGWP phụ thuộc ba nhóm: loại trường phải đủ điều kiện, chương trình học và địa điểm, nên nếu mục tiêu là ở lại làm việc, hãy kiểm tra tiêu chí trước khi chọn trường.

• Mỹ: OPT 12 tháng, có thể cộng 24 tháng cho ngành STEM; làm ngoài trường cần trường và cơ quan di trú phê duyệt.
• Canada: PGWP gắn bậc học, không phụ thuộc bốc thăm và không bắt buộc có lời mời làm việc để xin.
• Kinh nghiệm làm việc sau tốt nghiệp ở Canada được tính trực tiếp vào hồ sơ xét thường trú; ở Mỹ thì không.

Con đường định cư dài hạn

Canada xét thường trú qua Express Entry với ba chương trình liên bang. Với diện FSW, bạn cần tối thiểu 67 trên 100 điểm theo bảy nhóm yếu tố, đạt CLB 7 ở cả bốn kỹ năng (tương đương IELTS 6.0 mỗi kỹ năng), có một năm kinh nghiệm trong nhóm nghề TEER 0-3 và chứng minh tài chính. Kinh nghiệm làm việc hợp lệ sau tốt nghiệp với PGWP có thể dùng cho diện CEC, không bắt buộc phải có lời mời làm việc.

Mỹ không có đường thường trú tương đương cho sinh viên tốt nghiệp: bạn cần doanh nghiệp bảo lãnh và phần lớn lộ trình đi qua H-1B rồi thẻ xanh theo diện việc làm, chờ đợi nhiều năm tùy quốc tịch. Vì vậy nếu mục tiêu của bạn là định cư chứ không chỉ là tấm bằng, hãy cân nhắc ngay từ lúc chọn nước.

Nên chọn du học Mỹ nếu... / Nên chọn du học Canada nếu...

Chọn Mỹ nếu bạn nhắm tới một ngành mũi nhọn hoặc một trường cụ thể trong bảng xếp hạng, có học bổng hoặc nguồn tài chính đủ lớn, và chấp nhận rằng việc ở lại sau tốt nghiệp phụ thuộc vào bốc thăm visa làm việc. Mỹ cũng phù hợp nếu bạn muốn học lên nghiên cứu ở môi trường có nhiều nhóm nghiên cứu mạnh.

Chọn Canada nếu bạn muốn chi phí chứng minh tài chính thấp hơn, muốn làm thêm 24 giờ mỗi tuần và có sẵn con đường xét thường trú bằng điểm tay nghề sau tốt nghiệp. Canada cũng hợp với người muốn đưa vợ hoặc chồng và con đi cùng, đổi lại phải chấp nhận hạn mức tỉnh bang và mùa đông lạnh.

• Lập bảng chi phí 4 năm gồm học phí, sinh hoạt phí, bảo hiểm và chi phí đi lại trước khi so sánh hai nước.
• Kiểm tra trường bạn nhắm có đủ điều kiện PGWP hoặc nằm trong danh sách DLI hay không, vì đây là điều kiện sống còn cho mục tiêu ở lại.
• Đừng chốt theo lời môi giới: hãy tự đối chiếu mức chứng minh tài chính và điều kiện visa trên trang chính thức của hai nước.

Tóm tắt nhanh: Du học Mỹ vs Canada

Cẩm nang chi tiết

• Du học Mỹ: điều kiện xin visa F-1, hồ sơ I-20 và phí SEVIS — Điều kiện xin visa du học Mỹ F-1, hồ sơ Form I-20, phí SEVIS I-901 350 USD, lệ phí visa, cách chứng minh tài chính và phỏng vấn: hướng dẫn đầy đủ cho người Việt.
• Du học Canada: điều kiện, hồ sơ xin study permit và chi phí cần chuẩn bị (2026) — Điều kiện du học Canada, hồ sơ xin study permit, mức chứng minh tài chính mới nhất (23.448 CAD/năm), lệ phí 150 CAD, PAL/TAL và quyền làm thêm của du học sinh.
• PGWP Canada 2026: điều kiện xin giấy phép làm việc sau tốt nghiệp — Hướng dẫn PGWP Canada: điều kiện học tập, yêu cầu ngôn ngữ CLB, quy định ngành học, thời hạn giấy phép, thời điểm nộp và lộ trình định cư sau tốt nghiệp.
• Bảo lãnh gia đình đi Mỹ: các diện, thời gian chờ và quy trình nộp I-130 — Các diện bảo lãnh gia đình đi Mỹ (thân nhân trực hệ và F1–F4) khác nhau thế nào, lệ phí I-130, quy trình từ nộp đơn đến phỏng vấn visa và cách theo dõi ngày ưu tiên.

Nguồn tham khảo

• Bộ Ngoại giao Mỹ - Visa sinh viên và trao đổi (F-1)
• Study in the States (Bộ An ninh Nội địa Mỹ) - Quy định dành cho sinh viên F-1
• Cơ quan Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) - Study permit
• IRCC - Giấy phép lao động sau tốt nghiệp (PGWP)
• EducationUSA (Bộ Ngoại giao Mỹ) - Hướng dẫn tài chính du học