Công nhận bằng cấp Việt Nam tại Canada (ECA): WES, ICES, IQAS, CES, chi phí và điểm CRS

ECA là gì và vì sao người Việt cần

ECA là viết tắt của Educational Credential Assessment, tức đánh giá văn bằng giáo dục. Đây là báo cáo do một tổ chức được Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) chỉ định, dùng để xác nhận bằng cấp học ở nước ngoài là thật và tương đương với một văn bằng của Canada.

Với người Việt muốn định cư theo diện tay nghề, ECA thường là bắt buộc nếu bạn muốn tính điểm cho trình độ học vấn. Nếu bạn là ứng viên chính của chương trình Federal Skilled Worker, bạn phải có ECA. Nếu không có ECA, bạn không thể ghi điểm cho bằng cấp học ở nước ngoài.

ECA cũng dùng cho một số chương trình đề cử tỉnh, ví dụ chương trình của Ontario, và có thể dùng cho vợ hoặc chồng đi kèm nếu người này cũng muốn tính điểm.

Các tổ chức được IRCC chỉ định

IRCC chỉ định một số tổ chức cấp ECA. Với phần lớn ứng viên, có năm tổ chức được dùng phổ biến. WES là World Education Services. ICAS là International Credential Assessment Service of Canada. CES là Comparative Education Service thuộc Đại học Toronto. IQAS là International Qualifications Assessment Service thuộc tỉnh Alberta. ICES là International Credential Evaluation Service thuộc học viện BCIT.

Ngoài ra, một số hội nghề nghiệp cũng được chỉ định để công nhận bằng phục vụ hành nghề: Hội đồng Công nhận Kiến trúc Canada (CACB) cho kiến trúc sư, Hội đồng Y khoa Canada (MCC) cho bác sĩ, và Hội đồng Khảo hạch Dược Canada (PEBC) cho dược sĩ.

Nếu nghề của bạn có cơ quan chuyên ngành được chỉ định, bạn nên dùng cơ quan đó vì báo cáo của họ vừa phục vụ điểm nhập cư vừa phục vụ đăng ký hành nghề.

• WES: phổ biến nhất, nộp trực tuyến, nhiều ứng viên Việt Nam chọn.
• ICES thuộc BCIT: phù hợp một số trường hợp, gắn với tỉnh bang British Columbia.
• IQAS thuộc Alberta: do tỉnh Alberta vận hành, xử lý cho nhiều loại bằng cấp.
• CES thuộc Đại học Toronto: lựa chọn khác cho bằng đại học.
• Cơ quan chuyên ngành: CACB, MCC, PEBC cho kiến trúc, y khoa, dược.

Hồ sơ cần chuẩn bị, đặc biệt với bằng cấp từ Việt Nam

Hồ sơ ECA thường gồm bằng tốt nghiệp, bảng điểm chi tiết, bản dịch tiếng Anh có công chứng và việc xác minh từ cơ sở đào tạo. Yêu cầu cụ thể phụ thuộc quốc gia nơi bạn học, nên bạn cần xem trang hướng dẫn theo quốc gia của tổ chức bạn chọn.

Với bằng cấp từ Việt Nam, các tổ chức như WES thường yêu cầu cơ sở đào tạo gửi hoặc xác minh tài liệu trực tiếp để chống làm giả. Bạn nên liên hệ phòng công tác sinh viên hoặc phòng đào tạo của trường từ sớm vì khâu này có thể mất nhiều tuần.

Bạn thường chỉ cần nộp văn bằng cao nhất đã đạt được, nhưng một số trường hợp cần thêm giấy tờ. Tài liệu phải bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp; giấy tờ tiếng Việt phải được dịch bởi dịch giả được công nhận.

Chi phí và thời gian xử lý

Chi phí ECA khác nhau giữa các tổ chức. WES công bố gói ECA cho mục đích nhập cư Canada ở mức khoảng 264 đô la Canada, chưa kể phí gửi báo cáo bổ sung; báo cáo trùng lặp đầu tiên của gói ICAP có phí khoảng 35 đô la Canada.

Ngoài phí của tổ chức, bạn cần tính thêm chi phí dịch thuật, công chứng và phí gửi tài liệu từ trường ở Việt Nam sang Canada.

Thời gian xử lý thay đổi tùy hồ sơ và tùy việc xác minh có nhanh hay không. Thông thường là vài tuần đến vài tháng sau khi tất cả tài liệu được chấp nhận. Bạn nên nộp ECA song song với việc luyện thi tiếng Anh để tiết kiệm thời gian.

ECA gắn với điểm CRS của Express Entry như thế nào

Điểm xếp hạng toàn diện (CRS) của Express Entry tính điểm cho trình độ học vấn. Bằng cấp được ECA công nhận giúp bạn ghi điểm ở mục trình độ học vấn, cao nhất là bằng tiến sĩ. Ngoài ra nó còn giúp bạn ghi điểm ở nhóm kỹ năng chuyển đổi, tức kết hợp học vấn với khả năng ngôn ngữ hoặc kinh nghiệm làm việc tại Canada.

Ví dụ, ở mục học vấn, ứng viên không có vợ hoặc chồng đi kèm có thể được 120 điểm cho bằng cử nhân, 135 điểm cho bằng thạc sĩ và 150 điểm cho bằng tiến sĩ. Con số áp dụng khi có vợ hoặc chồng đi kèm thấp hơn.

Vì vậy, việc hoàn tất ECA sớm thường giúp bạn tạo hồ sơ Express Entry đúng thời điểm và có điểm cạnh tranh hơn. Bạn nên xem bảng tiêu chí CRS chính thức để biết con số hiện hành.

ECA khác gì công nhận giấy phép hành nghề

ECA chỉ xác nhận văn bằng của bạn là thật và tương đương một văn bằng Canada. Nó không cho bạn quyền hành nghề trong các nghề được quản lý như bác sĩ, điều dưỡng, kỹ sư hay luật sư.

Muốn hành nghề, bạn phải đăng ký với cơ quan quản lý nghề của tỉnh bang và đáp ứng các điều kiện riêng về chứng chỉ, kinh nghiệm, chứng minh năng lực và ngôn ngữ.

Vì vậy, với nghề được quản lý, bạn nên làm cả ECA cho mục đích nhập cư và quy trình công nhận nghề cho mục đích hành nghề.

Những lỗi thường gặp và lưu ý

Một số lỗi phổ biến khi làm ECA từ Việt Nam:

• Để trường gửi tài liệu sai địa chỉ hoặc thiếu xác minh khiến hồ sơ bị treo nhiều tuần.
• Để ECA hết hạn: báo cáo ECA phải còn hiệu lực dưới 5 năm khi hoàn tất hồ sơ Express Entry và khi nộp đơn xin thường trú.
• Chọn tổ chức không phù hợp với mục đích, ví dụ chỉ cần điểm nhập cư nhưng lại chọn cơ quan chuyên ngành chậm hơn.
• Dịch tài liệu qua đơn vị không được công nhận dẫn tới phải làm lại.
• Không kiểm tra trang hướng dẫn theo quốc gia nên nộp thiếu giấy tờ.

Nguồn tham khảo

• IRCC Canada - Đánh giá văn bằng giáo dục (ECA) cho Express Entry
• IRCC Canada - Tiêu chí Hệ thống Xếp hạng Toàn diện (CRS)
• WES Canada - Educational Credential Assessment (ECA)
• WES Canada - Đánh giá và lệ phí
• ICAS - International Credential Assessment Service of Canada
• ICES - International Credential Evaluation Service (BCIT)
• IQAS - International Qualifications Assessment Service (Alberta)
• CES - Comparative Education Service (University of Toronto)