Định cư New Zealand từ con đường du học: lộ trình từ visa sinh viên đến thường trú

Vì sao New Zealand được xem là điểm đến du học có lộ trình định cư

New Zealand có hệ thống nhập cư dựa trên nhu cầu thị trường lao động, trong đó bằng cấp học tại chính đất nước này được xem là lợi thế khi chuyển sang diện làm việc và định cư. Sinh viên tốt nghiệp được ở lại tìm việc trong một khoảng thời gian nhất định, và nếu công việc thuộc nhóm nghề đang thiếu nhân lực thì con đường xin thường trú mở ra rõ ràng hơn.

Điểm đáng lưu ý là hệ thống nhập cư New Zealand thay đổi khá thường xuyên, đặc biệt ở các chương trình việc làm được công nhận, thanh toán trung vị và nhóm nghề thiếu nhân lực. Bạn nên xem lộ trình dưới đây là khung để lập kế hoạch, và luôn xác nhận từng bước trên trang chính thức của cơ quan nhập cư New Zealand trước khi quyết định.

So với các điểm đến nói tiếng Anh khác, New Zealand có dân số nhỏ, thị trường việc làm hẹp hơn, nên chọn ngành học gắn với nhóm nghề thiếu nhân lực quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ chọn trường có xếp hạng cao. Chi phí sinh hoạt và học phí tại New Zealand thuộc nhóm cao của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Bước 1: học chương trình được công nhận và đúng khung trình độ

Cơ quan nhập cư New Zealand không xét mọi chương trình học như nhau. Với các lộ trình ở lại làm việc và định cư, yêu cầu thường gắn với khung trình độ quốc gia, trong đó bậc đại học trở lên có lợi thế rõ rệt so với chứng chỉ ngắn hạn. Vì vậy bước quan trọng nhất là chọn chương trình nằm trong danh sách được công nhận, do cơ sở giáo dục có tư cách cấp bằng theo quy định.

Song song với việc chọn trường, bạn nên chọn ngành gắn với nhóm nghề đang thiếu nhân lực. Cơ quan nhập cư New Zealand công bố danh sách nghề thiếu nhân lực kèm yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ hành nghề hoặc kinh nghiệm cho từng nghề. Danh sách này là căn cứ trực tiếp cho các diện thường trú, nên việc tra cứu trước khi nhập học giúp tránh tình trạng tốt nghiệp xong mới biết ngành mình học không có lộ trình.

Khi chuẩn bị hồ sơ du học, bạn cần chứng minh tài chính theo mức chi phí sinh hoạt mà cơ quan nhập cư quy định cho mỗi năm học, cộng học phí của chương trình, cùng giấy tờ về nơi ở và bảo hiểm y tế cho sinh viên quốc tế theo yêu cầu. Mức chứng minh tài chính được công bố và cập nhật theo năm học.

Một lời khuyên thực tế là hãy giữ toàn bộ hồ sơ học tập, bảng điểm và văn bằng bản gốc. Khi chuyển sang bước xin việc làm và thường trú, bạn sẽ phải nộp lại bằng chứng về chương trình đã học và có thể cần đánh giá văn bằng quốc tế cho bằng cấp có được từ nơi khác.

Học bổng là yếu tố cần tính riêng: một số chương trình học bổng dành cho sinh viên quốc tế có điều kiện ràng buộc, ví dụ yêu cầu về điểm, về thời hạn hoặc về việc học toàn thời gian. Hãy đọc kỹ điều kiện trước khi nhận, vì thay đổi tình trạng học tập có thể làm mất học bổng.

• Chương trình học phải nằm trong danh sách được công nhận và đúng khung trình độ.
• Chứng minh tài chính theo mức chi phí sinh hoạt quy định cho mỗi năm học.
• Bảo hiểm y tế cho sinh viên quốc tế theo yêu cầu của cơ quan nhập cư.
• Giữ bản gốc văn bằng, bảng điểm và mọi giấy tờ xác nhận đã học.
• Chọn ngành gắn với danh sách nghề thiếu nhân lực để có lộ trình định cư.

Bước 2: visa làm việc sau tốt nghiệp

Sau khi tốt nghiệp, New Zealand cho phép sinh viên quốc tế xin visa làm việc sau tốt nghiệp để ở lại tìm việc và làm việc. Theo thông tin công bố trên trang của cơ quan nhập cư, thời hạn có thể lên tới ba năm tùy loại chương trình học, và bạn có thể được yêu cầu chứng minh khoản tiền sinh hoạt nhất định, hiện được nêu ở mức năm nghìn đô la New Zealand.

Thời điểm nộp đơn rất quan trọng: bạn phải nộp trong một khoảng thời gian nhất định sau khi visa sinh viên hết hạn hoặc sau khi hoàn thành chương trình học, theo quy định áp dụng cho từng trường hợp. Nộp muộn có thể khiến bạn mất quyền nộp hồ sơ này và phải rời New Zealand.

Visa làm việc sau tốt nghiệp không yêu cầu bạn phải có việc làm trước, nhưng mục đích sử dụng hiệu quả nhất là để tích lũy kinh nghiệm làm việc tại New Zealand đúng chuyên ngành. Kinh nghiệm này là điều kiện cốt lõi cho các diện thường trú dựa trên việc làm và dựa trên nhóm nghề thiếu nhân lực.

Về tiếng Anh, yêu cầu áp dụng cho visa làm việc sau tốt nghiệp và cho các diện cư trú có thể khác nhau. Mức tiếng Anh cho diện cư trú diện tay nghề được cơ quan nhập cư New Zealand quy định riêng và công bố trên trang chính thức, nên bạn cần kiểm tra trước khi đặt mục tiêu thi chứng chỉ.

Bước 3: làm việc với chủ sử dụng được công nhận

Để làm việc dài hạn tại New Zealand, người sử dụng lao động thường phải được cơ quan nhập cư công nhận theo chương trình dành cho chủ sử dụng lao động có tư cách, và vị trí tuyển dụng phải đáp ứng các kiểm tra về thị trường lao động cũng như điều kiện lương theo quy định hiện hành.

Điều này có nghĩa bạn nên chủ động tìm hiểu danh sách chủ sử dụng lao động được công nhận trước khi ứng tuyển. Một số doanh nghiệp lớn trong các ngành y tế, xây dựng, công nghệ thông tin, nông nghiệp và du lịch thường xuyên tuyển người lao động nước ngoài và đã quen với thủ tục bảo trợ.

Về mức lương, New Zealand áp dụng các ngưỡng khác nhau theo loại visa và theo nhóm nghề, và các ngưỡng này được điều chỉnh theo thời gian. Vì vậy hãy đối chiếu hợp đồng lao động của bạn với mức đang áp dụng tại thời điểm nộp hồ sơ, thay vì dùng con số bạn tìm thấy trong bài viết cũ.

Kinh nghiệm đúng chuyên môn tại New Zealand còn giúp bạn tính điểm trong diện cư trú dựa trên tay nghề. Theo cách tính hiện hành, điểm được cộng dồn từ các nguồn như bằng cấp, chứng chỉ hành nghề, mức thu nhập, kinh nghiệm làm việc và các yếu tố liên quan, và bạn cần có việc làm kỹ năng hoặc đề nghị làm việc đủ điều kiện để nộp hồ sơ.

• Kiểm tra chủ sử dụng lao động có trong danh sách được công nhận hay không.
• Bảo đảm vị trí và mức lương đáp ứng ngưỡng quy định tại thời điểm nộp.
• Tích lũy kinh nghiệm làm việc đúng chuyên môn tại New Zealand.
• Lưu bằng chứng công việc: hợp đồng, phiếu lương, mô tả công việc.
• Tra cứu danh sách nghề thiếu nhân lực và yêu cầu riêng cho từng nghề.

Bước 4: hai nhóm diện xin thường trú

Nhóm thứ nhất là các diện dựa trên danh sách nghề thiếu nhân lực, gồm hai mức: xin cư trú ngay lập tức nếu nghề của bạn thuộc nhóm được ưu tiên và bạn đáp ứng yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ hành nghề hoặc mức lương; hoặc xin cư trú sau khi làm việc khoảng hai năm ở vị trí thuộc danh sách. Theo thông tin công bố trên trang của cơ quan nhập cư New Zealand, một số nghề cho phép nộp hồ sơ cư trú ngay, các nghề còn lại yêu cầu thời gian làm việc đủ hai năm.

Nhóm thứ hai là diện di trú tay nghề theo cách tính điểm, áp dụng cho nhiều loại công việc kỹ năng. Theo quy định hiện hành, người nộp hồ sơ cần đạt mức điểm yêu cầu từ một trong các nguồn như chứng chỉ hành nghề, bằng cấp, thu nhập hoặc kinh nghiệm làm việc, kết hợp với các điều kiện bắt buộc về tuổi, tiếng Anh, sức khỏe và lý lịch. Ngưỡng điểm và điều kiện có thể được điều chỉnh, nên cần tra cứu tại thời điểm nộp.

Một điểm cần lưu ý là cả hai nhóm đều yêu cầu bằng chứng về trình độ tiếng Anh ở mức do cơ quan nhập cư quy định, và yêu cầu này có thể khác nhau giữa các diện. Bạn nên chuẩn bị chứng chỉ tiếng Anh còn hiệu lực trước khi nộp hồ sơ, vì kết quả thi có thời hạn và hồ sơ thiếu chứng chỉ hợp lệ sẽ bị trả lại.

Sau khi được cấp thường trú, bạn có thể xin visa thường trú nhân vĩnh viễn khi đáp ứng điều kiện về thời gian cư trú và cam kết định cư, và sau đó xin nhập quốc tịch khi đã cư trú đủ thời gian theo luật cùng các điều kiện khác. Thời gian và điều kiện cho từng bước được công bố trên cổng thông tin của chính phủ New Zealand.

Những sai lầm khiến lộ trình bị đứt giữa đường

Sai lầm phổ biến nhất là chọn ngành học không gắn với danh sách nghề thiếu nhân lực và không thuộc nhóm có lộ trình cư trú. Khi đó, bạn vẫn tốt nghiệp và có thể xin visa làm việc, nhưng con đường thường trú sẽ hẹp hơn nhiều và phụ thuộc vào việc tìm được công việc kỹ năng đúng điều kiện.

Sai lầm thứ hai là học không đúng khung trình độ được công nhận, ví dụ chọn chứng chỉ ngắn hạn mà không kiểm tra xem chương trình có đủ điều kiện cho visa làm việc sau tốt nghiệp hay không. Sai lầm thứ ba là để lỡ thời hạn nộp visa sau tốt nghiệp.

Sai lầm thứ tư là làm việc không đúng chuyên môn hoặc không lưu bằng chứng công việc. Cơ quan nhập cư xét mô tả công việc, mức lương và thời gian làm việc thực tế, nên một công việc không tương xứng với bằng cấp có thể không được tính cho mục đích định cư.

Vì chính sách New Zealand thay đổi thường xuyên, bạn nên kiểm tra lại các thông tin về danh sách nghề, ngưỡng lương, yêu cầu tiếng Anh và thời hạn nộp hồ sơ trên trang chính thức của cơ quan nhập cư New Zealand và cổng thông tin chính phủ trước mỗi bước quan trọng.

Nguồn tham khảo

• Immigration New Zealand - Visa làm việc sau tốt nghiệp (Post Study Work Visa)
• Immigration New Zealand - Danh sách nghề thiếu nhân lực (Green List)
• Immigration New Zealand - Diện cư trú diện tay nghề (Skilled Migrant Category)
• Immigration New Zealand - Yêu cầu tiếng Anh cho diện cư trú tay nghề
• Chính phủ New Zealand - Thông tin về quốc tịch New Zealand