Định cư & Nhập cư

Quốc tịch của con sinh ra ở nước ngoài: hai quốc tịch, khai sinh và giấy tờ

Cập nhật: 14/10/2026 · Tất cả cẩm nang

Tóm tắt nhanh: Con sinh ra ở nước ngoài có quốc tịch gì: quy tắc theo cha mẹ và nơi sinh, thỏa thuận lựa chọn quốc tịch, đăng ký khai sinh tại cơ quan đại diện Việt Nam và hai quốc tịch.

Công cụ miễn phí cho bạn: Tạo checklist hồ sơ cho chuyến đi của bạn →

Vì sao con bạn có thể có hai quốc tịch

Quốc tịch khi sinh ra được xác định theo hai nguyên tắc cơ bản. Nguyên tắc theo nơi sinh trao quốc tịch cho trẻ sinh trên lãnh thổ nước đó, không phụ thuộc quốc tịch của cha mẹ. Nguyên tắc theo huyết thống trao quốc tịch theo quốc tịch của cha hoặc mẹ, không phụ thuộc nơi sinh.

Với gia đình Việt Nam sống ở nước ngoài, hai nguyên tắc này thường cộng lại thành hai quốc tịch cho trẻ. Con bạn có thể có quốc tịch của nước nơi sinh theo nguyên tắc nơi sinh, đồng thời có quốc tịch Việt Nam theo huyết thống nếu đáp ứng điều kiện của pháp luật Việt Nam.

Điều này không tự động xảy ra trong mọi trường hợp. Việc có hai quốc tịch phụ thuộc vào quy định của cả nước nơi sinh và của Việt Nam, vào việc cha mẹ có thỏa thuận hay không, và vào các thủ tục khai sinh, ghi nhận quốc tịch mà bạn thực hiện sau khi con chào đời.

Nguyên tắc theo nơi sinh áp dụng ở nhiều nước như Hoa Kỳ, Canada, Úc.
Nguyên tắc theo huyết thống áp dụng ở gần như tất cả các nước, trong đó có Việt Nam.
Trẻ sinh ở nước ngoài có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam có thể hưởng quốc tịch Việt Nam.
Trẻ sinh trên lãnh thổ nước ngoài thường có thêm quốc tịch của nước nơi sinh nếu nước đó áp dụng nguyên tắc nơi sinh.
Giữ được cả hai quốc tịch hay không còn tùy quy định của từng nước.

Quy tắc của Việt Nam với trẻ sinh ra ở nước ngoài

Luật Quốc tịch Việt Nam đã được sửa đổi, bổ sung và bản sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Với trẻ sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là công dân nước ngoài, quy định hiện hành nêu rõ trẻ có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi thực hiện thủ tục khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.

Trường hợp trẻ được sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không thỏa thuận được việc lựa chọn quốc tịch cho con thì trẻ đó có quốc tịch Việt Nam. Với trẻ sinh ở nước ngoài, thỏa thuận của cha mẹ và việc đăng ký khai sinh tại cơ quan đại diện Việt Nam là bước quyết định để ghi nhận quốc tịch Việt Nam.

Khi trẻ đã được đăng ký khai sinh ở nước ngoài và đã có quốc tịch nước ngoài, trẻ vẫn có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi thực hiện việc ghi vào sổ hộ tịch. Điều kiện kèm theo là việc giữ quốc tịch nước ngoài phải phù hợp với pháp luật của nước mà trẻ đang mang quốc tịch, và cha mẹ phải có bản cam đoan về việc này.

Nếu trẻ có cả quốc tịch Việt Nam và quốc tịch nước ngoài, khi làm thủ tục khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam, tên của trẻ có thể được lựa chọn theo dạng tên ghép giữa tên Việt Nam và tên nước ngoài. Đây là thay đổi thuận lợi cho các gia đình muốn con giữ cả hai bản sắc.

Thỏa thuận lựa chọn quốc tịch khi khai sinh

Thỏa thuận lựa chọn quốc tịch là văn bản của cha mẹ xác định quốc tịch cho con tại thời điểm khai sinh. Vì đây là cơ sở pháp lý để ghi nhận quốc tịch, bạn nên làm bằng văn bản, có đầy đủ thông tin của cha mẹ và con, và nộp cùng hồ sơ khai sinh thay vì thỏa thuận miệng.

Trước khi ký, bạn cần kiểm tra hai điều. Thứ nhất, pháp luật nước nơi con sinh hoặc nơi con mang quốc tịch có cho phép con giữ thêm quốc tịch khác hay không. Thứ hai, quy định của nước đó về việc trẻ mang hai quốc tịch phải lựa chọn khi đến tuổi trưởng thành. Hai yếu tố này quyết định quốc tịch của con bạn trong dài hạn.

Một điểm cần lưu ý là việc cha mẹ không thỏa thuận được hoặc không thực hiện thủ tục khai sinh tại cơ quan đại diện Việt Nam có thể khiến quốc tịch Việt Nam của con không được ghi nhận trên giấy tờ, dù sau này vẫn có thể xử lý theo trình tự riêng. Bạn nên làm các thủ tục này sớm sau khi con chào đời để tránh hồ sơ phức tạp về sau.

Giữ hai quốc tịch: điều kiện của từng nước

Phía Việt Nam hiện cho phép công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài trong nhiều trường hợp, với điều kiện việc đó phù hợp với pháp luật nước ngoài và không gây phương hại đến lợi ích quốc gia. Với trẻ sinh ra ở nước ngoài, việc giữ cả hai quốc tịch vì vậy phụ thuộc chủ yếu vào quy định của nước ngoài.

Nhật Bản có quy định riêng về việc lựa chọn quốc tịch. Người có hai quốc tịch do sinh ra thường phải lựa chọn một quốc tịch trước khi đến một độ tuổi luật định, và cơ quan tư pháp Nhật Bản có phần hỏi đáp chính thức giải thích trình tự này. Ngược lại, Đức đã thay đổi quy định theo hướng cho phép giữ nhiều quốc tịch trong nhiều trường hợp, nên trẻ mang quốc tịch Đức và quốc tịch khác thường không còn bị buộc từ bỏ một quốc tịch như trước.

Hoa Kỳ cho phép công dân có thêm quốc tịch khác và không bắt buộc từ bỏ. Canada công nhận quốc tịch cho người sinh ở nước ngoài có cha hoặc mẹ là công dân Canada nhưng có giới hạn theo thế hệ, nên bạn cần kiểm tra điều kiện hiện hành trước khi giả định con mình đương nhiên có quốc tịch Canada.

Vì quy định thay đổi khá thường xuyên, cách làm an toàn là kiểm tra đồng thời hai nguồn: cơ quan quản lý quốc tịch của Việt Nam và cơ quan đại diện nước ngoài liên quan. Bạn cũng nên lưu lại bản gốc và bản dịch có công chứng của mọi giấy tờ quốc tịch của con.

Đăng ký khai sinh cho con khi đang ở nước ngoài

Trình tự thông thường gồm hai bước. Bước đầu tiên là làm giấy khai sinh theo quy định của nước nơi con sinh, thường tại cơ quan hộ tịch hoặc bệnh viện địa phương. Bước thứ hai là ghi nhận việc khai sinh vào sổ hộ tịch tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại để con có giấy tờ hộ tịch Việt Nam.

Hồ sơ thường gồm giấy khai sinh do nước ngoài cấp, giấy tờ tùy thân của cha mẹ như hộ chiếu và giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân, văn bản thỏa thuận lựa chọn quốc tịch nếu có, và các bản dịch hợp pháp hóa theo hướng dẫn của cơ quan đại diện. Yêu cầu cụ thể có thể khác nhau theo từng cơ quan, nên bạn nên xem hướng dẫn trên trang của cơ quan đại diện trước khi nộp.

Bạn nên làm việc này sớm, vì giấy khai sinh ghi nhận tại Việt Nam là cơ sở để xin hộ chiếu Việt Nam, giấy xác nhận quốc tịch và các thủ tục khác cho con sau này. Nếu gia đình có kế hoạch về Việt Nam sinh sống hoặc cho con học tập tại Việt Nam, việc có đầy đủ giấy tờ hộ tịch Việt Nam giúp tránh rất nhiều khó khăn về thủ tục.

Làm giấy khai sinh theo quy định của nước nơi con sinh trước tiên.
Chuẩn bị hộ chiếu, giấy tờ hôn nhân và giấy tờ cư trú của cha mẹ.
Nộp hồ sơ ghi nhận khai sinh tại cơ quan đại diện Việt Nam càng sớm càng tốt.
Chuẩn bị bản dịch và hợp pháp hóa giấy tờ theo hướng dẫn của cơ quan đại diện.
Lưu bản gốc và bản sao có công chứng của giấy khai sinh cả hai nước.
Kiểm tra thời hạn và yêu cầu riêng của từng cơ quan trước khi nộp.

Giấy tờ chứng minh quốc tịch và giấy tờ đi lại cho con

Với Hoa Kỳ, giấy chứng nhận khai sinh ở nước ngoài do lãnh sự quán cấp là giấy tờ chứng minh quốc tịch cho trẻ sinh ở nước ngoài có cha hoặc mẹ là công dân Hoa Kỳ đáp ứng điều kiện. Với Canada, giấy chứng nhận quốc tịch được dùng để chứng minh tư cách công dân. Với Đức, cơ quan quản lý hành chính liên bang cấp giấy tờ xác nhận quốc tịch trong các trường hợp đủ điều kiện.

Sau khi đã có giấy tờ chứng minh quốc tịch của cả hai nước, bạn có thể xin hộ chiếu tương ứng cho con. Việc giữ hai hộ chiếu là hợp pháp nếu cả hai nước đều cho phép, nhưng bạn nên dùng đúng hộ chiếu khi nhập cảnh từng nước và kiểm tra quy định về việc xuất cảnh bằng hộ chiếu nào.

Một lời khuyên thực tế là hãy hệ thống hồ sơ của con theo từng nước và cập nhật khi có thay đổi như đổi họ, thay hộ chiếu hoặc thay đổi nơi cư trú. Giấy tờ của trẻ em thường hết hạn nhanh hơn người lớn, nên việc ghi lịch nhắc gia hạn sẽ giúp bạn tránh tình huống phải hoãn chuyến đi hoặc gián đoạn thủ tục.

Các bài liên quan

Quốc tịch của con là một phần trong bức tranh quyền lợi dài hạn của gia đình Việt Nam ở nước ngoài. Bạn có thể đọc thêm các chủ đề sau:

Nhập tịch và thi quốc tịch: yêu cầu, thời gian và hồ sơ chuẩn bị.
Định cư và xin thường trú ở các nước phát triển: điều kiện và quy trình.
Thẻ tạm trú và thường trú ở nước ngoài: gia hạn và giữ quyền cư trú.
Thủ tục khai sinh, hộ chiếu và giấy tờ tùy thân cho trẻ em ở nước ngoài.
Kết hôn với người nước ngoài và thủ tục đăng ký kết hôn ở Việt Nam.
Dịch thuật, công chứng và hợp pháp hóa giấy tờ dùng ở nước ngoài.

Câu hỏi thường gặp

Con sinh ra ở nước ngoài có tự động có quốc tịch Việt Nam không?

Không hoàn toàn tự động về mặt giấy tờ. Nếu cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, con có thể có quốc tịch Việt Nam, nhưng với trường hợp một bên cha mẹ là người nước ngoài thì cần có thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con khi thực hiện thủ tục khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Bạn nên liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam để được hướng dẫn theo trường hợp cụ thể.

Vợ hoặc chồng là người nước ngoài thì chọn quốc tịch cho con thế nào?

Cha mẹ thỏa thuận bằng văn bản và nộp văn bản này cùng hồ sơ khai sinh. Nếu con đã được đăng ký khai sinh ở nước ngoài và có quốc tịch nước ngoài, con vẫn có thể được ghi nhận quốc tịch Việt Nam khi cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con lúc thực hiện việc ghi vào sổ hộ tịch, với điều kiện việc giữ quốc tịch nước ngoài phù hợp với pháp luật của nước mà trẻ mang quốc tịch.

Con có hai quốc tịch thì lớn lên có bị buộc chọn một không?

Tùy nước. Nhật Bản thường yêu cầu người có hai quốc tịch do sinh ra lựa chọn một quốc tịch trước một độ tuổi luật định. Đức đã thay đổi theo hướng cho phép giữ nhiều quốc tịch trong nhiều trường hợp. Hoa Kỳ cho phép công dân có thêm quốc tịch khác. Phía Việt Nam hiện cho phép công dân đồng thời có quốc tịch nước ngoài trong nhiều trường hợp, nên yếu tố quyết định thường là quy định của nước ngoài.

Cần giấy tờ gì để ghi nhận khai sinh cho con tại cơ quan đại diện Việt Nam?

Hồ sơ thường gồm giấy khai sinh do nước ngoài cấp, hộ chiếu và giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân của cha mẹ, giấy tờ chứng minh nơi cư trú, văn bản thỏa thuận lựa chọn quốc tịch nếu có, cùng các bản dịch và hợp pháp hóa theo hướng dẫn. Yêu cầu có thể khác nhau theo từng cơ quan đại diện, nên bạn nên xem hướng dẫn chính thức trước khi nộp.

Nếu trước đây con chỉ có quốc tịch nước ngoài thì sau này xử lý được không?

Có thể xử lý theo trình tự riêng về quốc tịch và hộ tịch, tùy trường hợp và tùy thời điểm. Luật Quốc tịch sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 đã mở rộng một số quy định về việc có quốc tịch Việt Nam và về việc trở lại quốc tịch, đồng thời cho phép giữ quốc tịch nước ngoài khi đáp ứng điều kiện. Bạn nên liên hệ cơ quan quản lý hộ tịch hoặc cơ quan đại diện Việt Nam để được hướng dẫn cụ thể.

Nguồn tham khảo

Chia sẻ cẩm nang: Facebook X Telegram